Relatief

Relatief

Alles is relatief in het leven. Zeker als je kijkt hoe snel de tijd langs ons heen vliegt.

Voor je het weet zijn maanden, jaren, decennia of eeuwen voorbij. Niet dat we dat dan meemaken, die eeuwen bedoel ik, maar het weten is toch handig als je oprecht denkt dat wat hier en nu actueel is dat morgen ook zal zijn. Hoeveel van de mensen die je om je heen had bij de geboorte zijn er nu nog? Woon je nog steeds in hetzelfde huis? Dezelfde straat of stad? Wellicht ben je wel geemi- of immigreerd? Zo gaat het ook met andere vaste waarden.

Bij de in mijn leven best een belangrijke rol spelende schoon-grootvader, wiens eigen bestaan zeer lang mocht worden in goede gezondheid, kregen we soms verhalen te horen over de eerste Zeppelins, vliegtuigen, de overgang van stoom naar elektriciteit bij het railvervoer. Hij vertelde soms over hoe het leven voor de Tweede W.O. was, over geloof dat ons toen stuurde, een andere moraal, maar ook over hoe zijn leven als toenmalige mkb-er toch anders was in de oude tijd. En als ik zelf een beetje terugkijk naar vroeger tijden zie ik ook wel heel veel veranderingen. Ik noem het evolutie, ook al ben ik lang niet gelukkig met alles wat zoal voorbij is gekomen.

Laten we wel zijn, Nederland was een provinciaal landje in mijn jeugd, ook al vochten we nog voor onze overzeese gebiedsdelen tegen een overmacht. We groeiden op in de tijd van de atoombom, de Sovjet-dreiging, invasies in Hongarije en Tsjecho-Slowakije. We zagen eerst Frankrijk, later de VS verwikkeld zijn of raken in Vietnamoorlogen. We zagen de ontmanteling van godsdiensten en aanhangende zuilen. Respect veranderde in ‘wiebenjijdanweldatikUtegenjemoetzeggen’ gedrag. We zagen de revolutie over ons land heen golven, de krakers, Provo, Kabouters. Wat bleef was de structurele woningnood. Ook de even structurele armoede in sommige gezinnen.

We maakten de ondergang mee van het staatszorgsysteem en de liberalisering (..) van zowel de taximarkt als die zelfde zorgsector. Werd dat alles goedkoper zoals aangegeven? Nee. In tegendeel zelfs. De selfiecultuur kwam op, in de afgelopen jaren de zelf opgelegde vertrutting gevolgd door een cultuur van schaamte en excuses voor een vermeend koloniaal verleden een paar eeuwen terug. We zagen de auto terrein winnen, de vrijheid van gezinnen garanderend. Mensen vlogen over de hele wereld op zoek naar ontspanning en cultuur. We zagen de EEG ontwikkelen tot de bureaucratische EU. We zagen een president vermoord worden in de VS en een politicus in ons eigen land.

We zagen de terreur uit moslimhoek en soortgelijke daden vanuit mensen met een anti-vreemdelingenmentaliteit. We maakten de RAF mee in Duitsland, maar ook de onafhankelijkheidsgolf in de Afrikaanse en Aziatische landen. Kortom….met deze kleine bloemlezing maakte ik nog eens duidelijk dat als ‘Opa’ gaat vertellen er voor mensen van een andere generatie toch veel te leren valt. Net zoals het mij is overkomen met de genoemde Opa in dat verleden. En dan is de cirkel rond. Zonder verleden geen toekomst in het heden. Over vijftig jaar maakt men vast ook weer een balans op en vertellen de twintigers van nu dezelfde soort verhalen. Wijzer geworden, rijker, en ook in staat om te relativeren. En dat is al winst op zich….(Beelden: Yellowbird archief.)

Vertel eens opa?!

537872343_605968587f_mIk herinner mij nog goed dat ik als jong mens me altijd trachtte voor te stellen hoe het moest zijn voor hen die indertijd al ouder waren dan mijn huidige leeftijd aangeeft te zijn en dat die mensen niet alleen de Tweede Wereldoorlog hadden meegemaakt, maar daarvoor ook nog eens de komst van het vliegtuig, de opkomst van de auto, de introductie van de telefoon en voor wie de eerste moderne elektronica uit die jaren waarover ik spreek, bepaald de nodige geheimen kende. Ze hadden de grote zeppelins nog gezien en dat vonden wij als jeugdigen vaak allemaal buitengewoon spannend al moest ‘opa’ niet al te lang blijven doorpraten over die dingen, want de moderne tijd was snel en er was nog zoveel meer waarover je het kon hebben dan alleen die oude geschiedenis. Laten we wel zijn, de kleurentelevisie kwam er voor ons aan, straalvliegtuigen namen het over van oude propellerkisten en op het spoor was stoom vervangen door elektrische treinen. We leefden in een tijd waarin de vele medewerkers van de kantoren waar ook ik werkte, vervangen werden door de meest wonderlijke apparaten die we indertijd nog ‘Hollerit-machines’ noemden maar die in feite niet veel meer waren dan kamer grote computers.

GVB - Lijn 13 Westermarkt 1955 Later zagen we de eerste spelcomputers komen, we gingen per raket de ruimte in en vlogen zelfs naar de Maan. Reizen deed je nog per groot schip. Een auto bleek voor  vrijwel iedereen bereikbaar, een huis ook, al moest je dan vaak wel verhuizen naar een of andere gemeente die wat verder van de bekende grote steden vandaan lagen. Je fotografeerde met een camera waarin je met een beetje geluk 36 opnamen kon maken en waar datzelfde geluk je overviel als de ontwikkelcentrale die opnamen niet wist te verpesten. Nederland kende weliswaar gastarbeiders, maar die kwamen, werkten hard en vertrokken weer. En we gingen deels nog naar de diverse kerken, die in hun eigen omroepen op de radio en tv zenders duidelijk gescheiden van elkaar weg zochten voor hun  boodschappen. De faxmachine kwam, wat een uitvinding, de elektrische schrijfmachine. (Ja jongen, dat was een soort computer maar dan met hamerende toetsen die het werk deden wat je nu met een laptop en printer kunt) De telex werd overbodig, net als de telegraaf.

AND06 - Amsterdam - Kloveniersburgwal 250891 Scan10053Post werd nog bezorgd door de PTT, maar dan ook elke dag en die mannen zagen er ook nog keurig uit. Je had kaartjes nodig voor de tram en met een beetje geluk stapte je binnen 3 kwartier over van de ene lijn op de andere zonder bij te hoeven betalen bij de conducteurs. Wie wilde werken vond altijd een baan en je afkomst maakte vaak welke opleiding je kon volgen. Voetballers waren nog niet over het paard getild en kregen niks betaald. Net zoals Ard en Keessie….. Deze overwegingen maak ik nu ook wel eens. Probeer je kleinkinderen nu maar eens te interesseren voor zoiets als de zaken die ik hiervoor noemde. Men ziet het als zoiets wat wij vroeger de Middeleeuwen noemden. Goh…stoomtreinen, het zal wat. En dat vindt men ook van de zaken die hiervoor zijn beschreven. En zo zucht opa en gaat zijn eigen weg. Mijmert over die oude treinen, schepen, vliegtuigen en vindt die moderne tijd best snel gaan. Want opa is een dagje ouder. En had nooit gedacht dat hij dat ooit zou constateren. Opa wil graag jong blijven, maar is dat vooral in zijn hoofd…..

Wat doet oma nu toch weer?

Met zijn allen bellen en lawaai maken = hufterigheidIn het druk bezette restaurantdeel van het warenhuis waar wij even iets aten en dronken ontstond ineens een lichte vorm van geirriteerde paniek. Tussen de vele stoelen van de gelegenheid door banjerde een vrouw van een jaar of 55 met een stevige kinderwagen richting een door haar gespotte vrije plaats en tafel. Geen een al dan niet bezette stoel die ze passeerde werd niet geraakt. En ze gaf geen echt idee dat het haar speet. In plaats daarvan praatte ze met haar kleinzoon van een paar maanden die in die wagen lag en deed dat op een toon dat iedereen het hoorde. ‘Kijk nou eens, wat oma doet, ze heeft haar rijbewijs niet bij zich, en dan stoot je wel eens ergens tegen aan…..’. Het was een vorm van aandacht vragen en tegelijk negeren van het publiek in deze gelegenheid. Waar men normaal op lage toonhoogte met elkaar de dingen van de dag doorneemt ging deze oma onverdroten verder. Sprak over koetjes en kalfjes en gaf vooral een verslag van alles wat ze zoal deed. Zoals dat ze nu haar jas ging uittrekken, haar tas even weg legde, dat pappa en mamma zo zouden komen en dat ‘hij’ zo’n mooie jongen was. Het leek een iets te ruimhartig opgezet toneelstuk. Haar wat logge lijf nestelde ze op de absoluut te kleine stoel.

REC_0003_editedZe parkeerde de kinderwagen zodanig naast een andere tafel dat de mensen die daar zaten er nooit meer van hun stoelen konden komen. En maar doorkwekken, in het luchtledige. Net zoals je mensen hebt die veel te luid in hun telefoon praten en mededeling doen van alles wat er in hun leventje belangrijk was of is, maar daarbij geen enkele rekening houden met wat er om hen heen wordt opgepikt van al die informatie. En voor de goede orde; ik wil er als passant of aanwezige in restaurant of trein ook niets van meekrijgen. Immers, het is vaak volkomen onbelangrijk. Laten we wel zijn, veel mensen maken niks mee, niets wat de kranten haalt, niets wat de wereld veranderen zal. Ze zijn koningen en vorstinnen in hun eigen omgeving, maar niet daarbuiten. Enige bescheidenheid past je dan. Nog even los van het feit dat een grote kinderwagen misschien niet past in een relatief beperkte ruimte als zo’n petit restaurant en dat je dan tenminste even excuses maakt voor het forceren van een doorgang als je perse naar het laatste tafeltje moet wat je in je blikveld krijgt.

Huilen 2Hoe dan ook, even later verschenen de jonge ouders van het kleinkind in oma’s wagentje en werd de spreekstem van de groep mensen waartoe zij behoorde gedempter. De jongere generatie begreep iets meer van de omgevingsfactoren dat de slechte sturende oma bij binnenkomst. De kale plekken op de stoelen die waren geraakt door de kinderwagen neem je maar op de koop toe. Oma was trots, en dat zouden we allemaal weten. Luidkeels, en zonder iemand specifiek toe te spreken…..