Relatief

Relatief

Alles is relatief in het leven. Zeker als je kijkt hoe snel de tijd langs ons heen vliegt.

Voor je het weet zijn maanden, jaren, decennia of eeuwen voorbij. Niet dat we dat dan meemaken, die eeuwen bedoel ik, maar het weten is toch handig als je oprecht denkt dat wat hier en nu actueel is dat morgen ook zal zijn. Hoeveel van de mensen die je om je heen had bij de geboorte zijn er nu nog? Woon je nog steeds in hetzelfde huis? Dezelfde straat of stad? Wellicht ben je wel geemi- of immigreerd? Zo gaat het ook met andere vaste waarden.

Bij de in mijn leven best een belangrijke rol spelende schoon-grootvader, wiens eigen bestaan zeer lang mocht worden in goede gezondheid, kregen we soms verhalen te horen over de eerste Zeppelins, vliegtuigen, de overgang van stoom naar elektriciteit bij het railvervoer. Hij vertelde soms over hoe het leven voor de Tweede W.O. was, over geloof dat ons toen stuurde, een andere moraal, maar ook over hoe zijn leven als toenmalige mkb-er toch anders was in de oude tijd. En als ik zelf een beetje terugkijk naar vroeger tijden zie ik ook wel heel veel veranderingen. Ik noem het evolutie, ook al ben ik lang niet gelukkig met alles wat zoal voorbij is gekomen.

Laten we wel zijn, Nederland was een provinciaal landje in mijn jeugd, ook al vochten we nog voor onze overzeese gebiedsdelen tegen een overmacht. We groeiden op in de tijd van de atoombom, de Sovjet-dreiging, invasies in Hongarije en Tsjecho-Slowakije. We zagen eerst Frankrijk, later de VS verwikkeld zijn of raken in Vietnamoorlogen. We zagen de ontmanteling van godsdiensten en aanhangende zuilen. Respect veranderde in ‘wiebenjijdanweldatikUtegenjemoetzeggen’ gedrag. We zagen de revolutie over ons land heen golven, de krakers, Provo, Kabouters. Wat bleef was de structurele woningnood. Ook de even structurele armoede in sommige gezinnen.

We maakten de ondergang mee van het staatszorgsysteem en de liberalisering (..) van zowel de taximarkt als die zelfde zorgsector. Werd dat alles goedkoper zoals aangegeven? Nee. In tegendeel zelfs. De selfiecultuur kwam op, in de afgelopen jaren de zelf opgelegde vertrutting gevolgd door een cultuur van schaamte en excuses voor een vermeend koloniaal verleden een paar eeuwen terug. We zagen de auto terrein winnen, de vrijheid van gezinnen garanderend. Mensen vlogen over de hele wereld op zoek naar ontspanning en cultuur. We zagen de EEG ontwikkelen tot de bureaucratische EU. We zagen een president vermoord worden in de VS en een politicus in ons eigen land.

We zagen de terreur uit moslimhoek en soortgelijke daden vanuit mensen met een anti-vreemdelingenmentaliteit. We maakten de RAF mee in Duitsland, maar ook de onafhankelijkheidsgolf in de Afrikaanse en Aziatische landen. Kortom….met deze kleine bloemlezing maakte ik nog eens duidelijk dat als ‘Opa’ gaat vertellen er voor mensen van een andere generatie toch veel te leren valt. Net zoals het mij is overkomen met de genoemde Opa in dat verleden. En dan is de cirkel rond. Zonder verleden geen toekomst in het heden. Over vijftig jaar maakt men vast ook weer een balans op en vertellen de twintigers van nu dezelfde soort verhalen. Wijzer geworden, rijker, en ook in staat om te relativeren. En dat is al winst op zich….(Beelden: Yellowbird archief.)

Geluidgevoelig…

Sinds mijn vroege jeugd heb ik naast een oog voor schoonheid ook nog eens gevoelige oren. Wat mooi oogt klinkt meestal ook zo. En dat vertaalt zich in een bijna programmatische optelsom in de hersenen. Zo weet ik nog hoe een Renault 4CV klonk, of een Dakota die over ons huis vloog op weg naar Hannover op een vrachtvlucht van KLM. De startmotoren van vroegere jets, of het brullende geluid van een Harley-Davidson motor. Een pruttelende DKW of Trabant, het staat me net zo bij als de lucht van tweetakt uit de uitlaten van die wagens. En neem van mij aan dat ik er zo gevoelig voor ben dat ik bij stille beelden die geluiden meteen terug weet te halen. Die gevoeligheid werkt ook in negatieve zin. Gevoeligheid voor geluid kan ook leiden tot negatieve associaties. Zoals die flat waar we ooit woonden en waar zowel boven- als benedenburen zoveel herrie maakten dat we er niet van konden slapen soms.

Om het over op buizen slaande andere buren die ook wilden slapen en zich stoorden aan hen die daar kennelijk nog niet aan toe waren maar niet te hebben. Of de stem van mensen met wie ik ooit te maken had en die bepaalde dingen oreerden die me altijd zijn bijgebleven. Niet alleen door de inhoud van het gezegde, ook door stem en intonatie. Je bent er maar mee behept. En ik vertaal ook de namen van artiesten op die wijze. Hoor meteen het geluid van zang- of spreekkunst als zo’n  naam passeert. Prince bijvoorbeeld, waar ik ooit een concert van meemaakte in de Kuip. Ik zag de man slechts met behulp van een verrekijker. Niet alleen omdat hij zelf klein van stuk was, maar ook omdat we zo’n beetje aan de andere kant van het Rotterdamse stadion zaten. Maar naast ons stond wel een enorme geluidsbox. En daar kwam de toch wat pieperige stem van Prince goed hoorbaar uit.

Net als 10.000dB aan basgeluid. Mijn oren toeteren nu nog. Als ik de naam van Trijntje Oosterhuis hoor, moet ik altijd denken aan de Walkure. Maar dan een die zo hard schreeuwt dat de bergen rond de Rijn zouden instorten en de rivier er onder versperren. Ingetogenheid is haar vreemd. Dat alles vertellen mijn oren me. En ja, ik heb ook een van haar concerten ooit gevolgd. Die stempel komt niet van niets natuurlijk. Maar toch blijft het mooiste om de herinneringen te koesteren aan de vele vliegtuigen waarmee ik te maken kreeg in mijn leven en uiteraard ook de auto’s. Van die vliegtuigen heb ik de nodige CD’s waarop die kisten van toen te horen zijn. En telkens weer een feest om even terug te kijken naar hoe het leven vroeger was. Geen afstand, gewoon observeren, genieten, beeld en geluid combineren. Het is een waardevolle toevoeging aan mijn liefhebberijen en was dat ooit ook van mijn professionele leven. Nog iemand die dit kent of heeft? Maak van je hart geen moordkuil en deel je ervaringen hoor….Juist in Coronatijd een prima afleiding… (Beelden: Yellowbird archief)

Selectief geheugen

Douglas DC-2 KLMVoor iemand als ik ben, is het onthouden van zaken uit een lang geleden verdwenen verleden soms lastiger dan voor andere mensen. Ik beschreef al bij een eerdere gelegenheid de bijeenkomst met vroegere jeugdvrienden die me allerlei namen noemden van lieden die bij mij allang in een zwart gat waren verdwenen. Maar ik kon wel weer feilloos opnoemen welke auto’s in welk jaar in dienst kwamen bij het tegenover ons huis gelegen garagebedrijf en ook welke vliegtuigen er op welk moment over onze straat heen richting Schiphol toerden. Het is maar waar je interesses liggen. Zo ging het mij ook vaak in werksituaties. Ik ben meer een werkbij dan een dartelende koningin met aanmatigende luxe streken. Werk gaat voor het meisje en vrouwlief weet wel dat ik dat al die jaren zeer letterlijk nam. En dus doet zich in dat geheugen ook op dat punt het zelfde verschijnsel voor. Ik heb kennelijk een delete-knop voor zaken die ik als onbelangrijk of triviaal afdeed indertijd, maar weet me andere dingen nog tot in detail te herinneren. Mensen die mij een streek leverden kunnen dus soms rekenen op volkomen vergeving, domweg omdat ik niet meer weet WAT ze me flikten, anderen zullen geen rustig moment meer genieten als het aan mij ligt, zij lagen dwars op de koers die ik voer richting het doel van de taak waarvoor ik was gesteld.

Leo in actie op MST 1975 Scan10033Daarbij ken ik ooit een vrij  groot loyaliteitsgevoel en stelde ik dat vaak in dienst van hen die boven mij waren aangesteld. De taak werd uitgevoerd, door roeien en ruiten, en dat wordt je dan best wel eens nagedragen. Maar no hard feelings s.v.p., zelden was iets echt persoonlijk bedoeld hoor….. In het derde boek wat ik nu aan het schrijven ben komt dit soort zaken ook voorbij. Ik merk aan mijzelf dat ik vrij afstandelijk kan schrijven over zaken die voor anderen wellicht als heel vervelend zijn overgekomen. Ik noem het maar een typisch gevalletje ‘bijkomende schade’. Hoe ik nu toch tot deze filosofische benadering van mijn selectieve geheugen kom zit hem in iets eigenaardigs wat me onlangs overkwam. Ooit werkte ik als jonge vent op Schiphol. De branche kent inmiddels grote veranderingen, ik ben er in 1977 uit vertrokken. De wereld van de vierwielers trok me nog meer dan die van de gevleugelde vrienden. Maar die vroegere concullega’s organiseerden een erg aardige reunie voor oud-managers uit die periode en wij kwamen onlangs bij elkaar. Ouder geworden, soms ook wijzer, en zeker in zijn algemeenheid fysiek een stukje zwaarder. Gezellige sfeer, dikke verhalen, soms verrassende zaken.

Leo in Amerikaanse cabrio 943796_583576648329384_1910982529_nUit alle aan de lange stamtafel georeerde verhalen bleek dat bij sommige figuren wrok leefde t.o.v. anderen. Ook mij viel dit ten deel. Na 40 jaar! Dan moet het wel heel erg zijn geweest. Maar ik heb geen benul waar de man in kwestie het over had! En een deel van de door hem aangehaalde en in zijn frustratie meespelende hoofdrolspelers van toen is gaan hemelen of geemigreerd, zoek dan je gelijk maar even… Nou ik niet hoor. Het zal wel. Wat ik niet meer weet kan nooit zo erg geweest zijn, en als je na vier decennia nog niet over de frustratie heen bent ben je wat weinig buiten geweest. Mijn leven is verder gegaan, mijn wereldbeeld duidelijk vergroot en Peyton Place niet mijn favoriete serie. Hoe heetten de hoofdrolspelers daarvan ook al weer….? Kortom, wat zei of deed jij op 23 augustus 1975? En wat op 3 december van datzelfde jaar? Als je dat nog weet vind ik het knap. Bij mij is de delete-knop daarvoor allang geleden ingedrukt. Had allemaal vast niks met het werk te maken. En dat vind ik toch het belangrijkste…..