VIP vliegen…

VIP vliegen…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 32733-boeing-747-protot-en-1st-747-4-over-seatlle-wash.-300988-scan10008.jpg

Schreef ik een tijdje terug nog over het feit dat pas ergens in de jaren zeventig van de vorige eeuw vliegen een meer democratisch gehalte kreeg toen luchtvaartmaatschappijen hun tarieven wel moesten dumpen omdat ze anders hun splinternieuwe jumbojets van Boeing, Douglas of Lockheed niet gevuld kregen, voor hen die gewend waren in luxe te reizen was deze ontwikkeling toch een stuk minder. Bedenk je maar eens dat veel reizigers van voor die periode gewend waren aan lange vluchten met veel luxe aan boord (eigen kok, menu’s om uit te kiezen, hotels voor overnachtingen als men een tussenstop maakte etc.etc. ). En die luxe verdween al snel met die grote vliegtuigen. Immers, de hoge aanschafkosten, de exploitatie, en de mogelijkheid om tussen de 350-600 passagiers in zo’n toestel onder te brengen maakte dat men al snel die extra luxe uit het begin over boord mikte en steeds soberder vervoer begon aan te bieden.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: concorde-300x241-1.jpg

Een ellende voor de mens die juist voor die luxe was overgestapt van het passagiersschip naar het vliegtuig. In diezelfde jaren 70 kwam ook de supersone Concorde in gebruik. Razendsnel (2.5 keer zo snel als een 747), exclusief tarief voor de naar luxe snakkende passagiers. Een tijd lang een groot succes. Maar die Concorde kende zo haar nadelen. Het geluid van doorbreken van de geluidsmuur was er daar maar een van. Met net aan 100 passagiers kon de fraaie machine het traject Parijs of Londen naar New York met wat moeite non-stop-vliegen, maar een stukkie verder werd erg ingewikkeld. En intussen groeide de welvaart, werden bedrijven zich bewust van het feit dat veel van hun managers overal ter wereld snel moesten kunnen zijn om fusies te begeleiden of aandeelhouders gerust te stellen (..) waardoor aan specialistische vliegtuigfabrieken werd gevraagde aangepaste toestellen te ontwikkelen die hetzelfde konden als die grote jets, maar dan tegen een lagere stuksprijs en ingericht voor 8-10 passagiers die in grote luxe zouden kunnen reizen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: gulfstream-g550-n895da-spl-270623-.jpg

Grumman, Bombardier, Embraer, Dassault en Hawker kwamen met ontwerpen die dit konden bieden en al snel werden deze machines verkocht of ze niets kostten. Ook ontstonden speciale charterbedrijven die VIP-vluchten en bijpassende vliegtuigen boden tegen de fractie van een aankoopbedrag. Ook in ons land een winstgevende handel. Wie wel eens op een beetje vliegveld heeft staan kijken naar wat daar allemaal voorbij komt zal zeker die zakenjets wel eens hebben gezien. Ze staan net als luxe limousines te wachten op hun eigenaren. En net als bij die vierwielers of luxe jachten bepaalt de omvang de status van die eigenaren. Dus groeien die machines. Nemen nu met gemak 25 passagiers mee over enorme afstanden. Geen gedoe meer met inchecken of in de rij hoeven staan. En na het verdwijnen van de Concorde een prima alternatief voor hen die geen tijd hebben maar haast.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: falcon-7x-tag-avtn.-9h-jlk-ams-040724-img_6195.jpg

Een toekomstgerichte supersone zakenjet is in de maak en zal over niet al te lange tijd zijn opwachting maken. Ontwikkelingen zijn nu eenmaal niet te stuiten. En o ja, er zijn ook zulke rijke families en staatshoofden dat die zich VIP-uitgeruste vliegtuigen als een Boeing 747-800 kunnen veroorloven voor hun privevluchtjes. Veelal afkomstig uit het Midden-Oosten. Daarbij is die Air Force One van Trump maar een ouderwets en bescheiden ding. Om het over de Boeing 737 van onze Willem en Maxima maar niet eens te hebben. Maar die zijn vast niet VIP genoeg voor nog iets groters…. (Beelden: Archief)

Indrukwekkende Saab..

Indrukwekkende Saab..

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: saab-viggen-aviodrome-070716-p7073900.jpg

En dan heb ik het niet over Zweedse auto’s met die merknaam die vooral bij doktoren en juristen een magische klang bezaten. Nee, ik heb het over een straaljager die met een meer dan indrukwekkend uiterlijk en zeer goede prestaties normen stelde die bij andere ontwerpen maar lastig waren in te vullen. Saab was(is) van oorsprong een vliegtuigbouwer en was al voor en zeker tijdens de Tweede W O actief. Omdat Zweden een neutraal land was (tegenwoordig onderdeel van de NATO) bouwde men een sterke defensie macht op aan die grenzen die dat nodig hadden en voor haar luchtverdediging viel men vrijwel zonder enige twijfel of onderbreking terug op alles wat het eigen Saab op dit gebied ontwikkelde.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: viggen-in-air.jpg

De Viggen was daarvan een voorbeeld. Het toestel met zijn dubbele deltavleugels en Volvo Flygmotor turbofan maakte veel indruk omdat het allerlei kwaliteiten bezat die concurrenten indertijd niet konden bieden. Zo kon de Viggen na de landing afremmen op zijn eigen straalmotor via een omdraaisysteem dat je ook vaak op burgervliegtuigen treft. Het onderstel was ingericht op gebruikmaking van onregelmatige terreinen of snelwegen, wat in de praktijk ook vaak is geoefend door de Zweden.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: viggen-met-wapens.jpg

De Viggen vloog voor het eerst in 1965 en paste in een rijtje soortgenoten uit andere landen waarvoor ook binnen de NATO belangstelling bestond omdat men indertijd studeerde op een vliegtuig dat zo’n beetje alle taken kon overnemen van voorgaande en toen nog actuele straalvliegtuigen die moesten worden vervangen in de jaren 70. Ook in Nederland kwam de Saab op het verlanglijstje van de Luchtmacht te staan, en werd ook uitgebreid onderzocht en getest. Uiteindelijk koos men na jaren nadenken en testen voor de General Dynamics F16 en eindigde de Saab op de tweede plaats. De Zweden zelf bestelden er zelf wel allerlei versies van die jarenlang dienst deden tot ook zij werden vervangen door een nog modernere straaljager (Gripen), die wederom bij Saab was ontwikkeld. Aardig is ook dat het ooit zo actieve Aviodrome luchtvaartmuseum op Lelystad na wat onderhandelingen een fraaie Viggen cadeau kreeg van de Zweedse Luchtmacht.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: viggen-in-air-2.jpg

Dat toestel werd naar Lelystad overgevlogen en daar als museumstuk opgesteld. Past nu mooi in hun expositie over straaljagers en de ontwikkeling daarvan. Wie dus een echte Viggen wil aanschouwen moet daarvoor dat museum maar eens bezoeken. Is uberhaupt de moeite meer dan waard. En ik ben blij dat ik tijdens diverse luchtvaartshows en exposities die Viggen ook vliegend heb mogen aanschouwen. Zowel op de grond als in de lucht een imponerend ding. Een machine die bewees/wijst dat Saab in Zweden een behoorlijke naam en faam heeft opgebouwd ook al wilde dat met die personenwagens dan niet zo lukken… (beelden: Archief)

Kwekkerdekwek…

Kwekkerdekwek…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: ybv-126001-caravelle-fiunnair-op-doos-herpa-img_6177.jpg

Normaal benut ik een kop als bovenstaande voor de beschrijving van zaken die met vrouwelijke communicatie van doen hebben. Wij mannen zijn vaak niet zo praterig….. laat staan dat we ons overgeven aan de wetmatigheid van het roddelen over… Nee hoor, zakelijk, strak en alleen als ons iets wordt gevraagd….. Zij die nu nog lezen zonder in luid lachen te zijn uitgebarsten kan ik gerust stellen, ook de meninggever is een kletsmajoor als het zo uitkomt. Een voorbeeld maakte ik zelf onlangs mee.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: airbus-a400m-atlas-c1-zm414-70sq-raf-spl-240126-2.jpg

Omdat ik begin van het jaar traditioneel even naar mijn favoriete luchtvaartshop aan de zuidkant van Schiphol reis om daar wat accessoires, verf en zo meer voor de hobbies te scoren, deed ik dat dus eind van afgelopen maand januari ook weer. Het was een vruchtbaar bezoek want ik vond grotendeels precies dat wat ik zocht (en meer) en de stemming was derhalve uitstekend. Wat ik dan daarna meestal doe is even langs de dijk van de Ringvaart rijden om zo langs de randen van ons grootste vliegveld Schiphol te observeren of daar nog iets bijzonders staat. En verdraaid, tijdens dat rijden zag ik ineens een groot Brits transportvliegtuig op gelijke hoogte en snelheid met me mee-taxien. Een bijzonder ding, dus die ging vrijwel zeker naar Schiphol-Oost. Even gas er op bij de Tsjech en zien dat ik op tijd daar zou zijn waar de Brit zijn motoren zou gaan afzetten. Toen ik aankwam stond er al een dikke rij spotters die met geweldige telelenzen en laddertjes tegen de hekken klaar stonden om de Brit te verwelkomen. Ik voegde mij er tussen en hield mijn iPhone gereed.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: airbus-a400m-atlas-c1-zm414-70sq-raf-spl-240126-img_6078.jpg

Kwestie van inzoomen, boven het prikkeldraad houden dat ding en afdrukken. Beelden waren prima. De Brit werd niet te ver van de geinteresseerden neergezet en we hadden er een redelijk zicht op. Een grote machine met een missie. Maar ja, wat was die missie? Ik was wel nieuwsgierig. Aangezien de meeste spotters vaak aardig op de hoogte zijn van doel en noodzaak van dit soort vluchten maar eens gevraagd. ‘Wat doet dat ding hier’?? De eersten die ik het vroeg hadden geen idee, anderen dachten dat het om een trainingsmissie ging. Met weer anderen kwam ik in wat uitgebreider gesprek. Mensen die ooit bij Martinair werkten, nu bij een ander onderhoudsbedrijf maar nog steeds gek op vliegtuigen. Net als ik. En dus werden er anekdotes uitgewisseld over de luchtvaart van vroeger en nu, over de grote namen van toen, Schroder, Block en zo meer. Het werd een gezellig gesprek. Zonder al die technische liflaf die bij deze spotters nog wel eens een rol speelt. Gezien ik op de frisse wind stond en nog steeds leed onder de restanten van mijn ernstige ‘mannengriep’ (zie 8-2 jl) besloot ik op enig moment om toch maar weer eens te vertrekken. Ik begreep van de spotters dat die wilden wachtten tot die Brit vertrok. Nou dan kon ik intussen thuis lekker aan de warme choco met taart. Maar wat ik wel merkte was dat ik in de auto naar huis zat te zingen. Het had me goed gedaan. Weer even terug in die luchtvaartsferen zoals vroeger toen we nog met een hele club gelijkgestemden konden genieten van beelden, verhalen en ervaringen rond die zelfde luchtvaart. Ook realiseerde ik me dat dit nooit meer terug zou komen. Best confronterend…. Je wordt ouder pappa….. Maar het was een leuke ervaring. Met dank aan dat ritje langs de Ringvaart…. Was ik na mijn winkelbezoek de snelweg opgereden had ik die Britse machine nooit gezien…en jullie ook niet… (Beelden: Archief)

Vliegende auto’s..

Vliegende auto’s..

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: atl-carvair-bua-10661821_10206386193438392_1577901574081543017_o.jpg

Ik neem de lezer(es) mee terug naar de zomer van 1972. Vrouwlief en ik gaan samen met een bevriend echtpaar een trip maken naar en door Zuid-Engeland. De reservering vooraf was vrij simpel, je koos bij een reisbureau voor een vlucht vanaf Zestienhoven bij Rotterdam en werd dan opgepikt door de bus die ons al die dagen door het Britse land zou vervoeren, of je stapte al in Brabant op die bus die dan per Hovercraft naar de andere kant van het Kanaal zou reizen om daarna naar dat vliegveld boven Londen door te rijden etc. Als fervente liefhebbers van alles wat vloog kozen wij logischerwijs voor een vlucht met de beloofde Vickers Viscount turboprop die ons ‘snel en comfortabel’ zou overvliegen naar het VK.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: atl-carvair.n5459x.jpg

Een dag voor vertrek kregen we echter een belletje. De maatschappij van de Viscount was failliet, we werden overgeboekt op een ander toestel van een bekende maatschappij op Rotterdam, British Air Ferries. Kortom, op de vertrekdag keken we met opgewonden spanning naar de majestueuze en wonderlijk gevormde viermotorige Carvair die rokend het platform van de toen nog zo kleine Rotterdamse luchthaven op kwam rijden. Die Carvair was een product van het Britse bedrijf Aviation Traders, dat van een oude Douglas DC-4 via een inventieve verbouwing een efficient vrachttoestel maakte met ruimte voor auto’s aan de voorkant van de romp en dan nog 28 plekken overhield voor passagiers achter de vleugels.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: atl-carvair-bua.jpg

Simpelheid troef en ook op eigen wijze indrukwekkend. De vlucht vanaf Rotterdam verliep prima al vlogen we ergens bij Hoek van Holland nog op schoorsteenhoogte volgens onze professionele waarnemingen (..) en ik zag overal schroeven en popnagels ronddraaien in de vleugels…De vier motoren bromden er vrolijk op los en we hadden prima zicht op de (veer)schepen die de Noordzee overstaken van/naar Engeland. Het vliegveld Southend was relatief snel bereikt en we zetten de landing in. Over een vliegtuigsloperij vol rompen en losse vleugels kwam we aan de grond nadat we op zeer geringe hoogte over een spoorlijn met daarboven hangende stroomdraden heen waren gewipt. Piepend deden de remmen hun werk, en waren we in Engeland. Een vliegavontuur voorlopig even ten einde. De vakantie kon beginnen. Die Carvair was overigens tijdenlang de norm op het gebied van luchtvervoer van auto’s over de Noordzee of het Britse Kanaal. De machines vlogen richting diverse regionale vliegvelden op het Europese vasteland en deden dat trouw en zonder al te veel storingen of problemen. Al is er ooit juist op Rotterdam een tijdens slecht weer neergeklapt met vervelende gevolgen. Maar dat wisten wij toen nog niet. Dat vliegen met auto’s als een soort veerpont is jarenlang belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de Britse luchtvaart. Toen massatoerisme maakte dat steeds grotere en snellere veerschepen beschikbaar kwamen en ook de Kanaaltunnel werd geopend was het over en uit met die tak van dienst. De Carvairs en soortgenoten nog een tijdje ingezet als vrachttoestel voor speciale ladingen maar langzaam aan toch de dinosauriers onder de vliegtuigen van een latere generatie. Hoe dan ook, wij reisden er zovele jaren terug mee en bewaren er natuurlijk warme herinneringen aan. En wellicht pik ik er later nog wel eens een op uit mijn reisverleden. (Beelden: archief)

Hefschroef….

Hefschroef….

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: bell-long-ranger-ph-hbp-spl-090890-pict0835.jpg

De luchtvaart heeft er voor gezorgd dat een groot deel van de wereldbevolking in staat is zich over wat langere afstanden te verplaatsen dan met de huifkar of stoomtrein van vroeger. Zelfs intercontinentaal was of is het mogelijk binnen een redelijk aantal uren ons zelf te verplaatsen. Maar die moderne vervoersvorm (laatste honderd jaar pas echt democratisch, de ossenkar bestaat al duizenden jaren..) kent ook haar nadelen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: schweizer-269c-ph-ryf-ehhv-210823-p1014767.jpg

Voor een beetje vliegtuig heb je relatief lange start/landingsbanen nodig en de meeste vliegvelden liggen gemiddeld ver van de steden waarheen of vandaan de reizig(st)er wil worden vervoerd. Dus werd er al vroeg in de ontwikkelingsjaren van de luchtvaart gewerkt aan toestellen die verticaal zouden kunnen starten of landen en dan op pakweg de ruimte van een beetje voetbalveld opereren. De eerste pogingen werden gedaan met luchtballons die werden voorzien van een stoom/benzinemotor en wat propellers.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 215138-artim-focke-angelis-fw-61-v1-dhm-1982-scan10034.jpg

Maar die dingen waren zo instabiel dat de kans dat je er succesvol mee zou kunnen vliegen klein bleef. Pas tijdens WO2 waren het de Duitsers die echt met een soort helicopter naar voren kwamen die bestuurbaar bleek en voor militaire doeleinden geschikt. De uitslag van die oorlog hielp de Duitsers niet om een grote naam op te bouwen in dit specifieke terrein. Die eer was aan de Amerikanen, Britten, en ook de Sovjets.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: sikorsky-s58-sn-postcard.jpg

Bruikbare hefschoefvliegtuigen kwamen van bedrijven als Bell, Sikorsky, Westland, Bristol, Mil, Kamov en zeker ook Piasecki. Later voegde zich Vertol daarbij (nu Boeing) en werd de helicopter gemeengoed. Op sommige trajecten werd zelfs een luchtlijn geopend door bekende maatschappijen als Pan American of Sabena. Die laatste opereerde zelfs tussen Brussel en Rotterdam met haar Sikorsky’s.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: mil-mi10k-with-load.jpg

Helicopters zijn zeer handig gebleken in vluchten over korte afstanden naar bestemmingen die lastig of niet te bereiken zijn met vaste vleugel toestellen. De enorme rotor doet het werk voor de machine, en aan de staart zit vaak de contrarotor die zorgt dat de helicopter niet om zijn eigen as gaat draaien door de enorme krachten van die hoofdrotor. De toestellen zijn er van piepklein tot megagroot. Tot nu toe kwamen de grootste heli’s uit de oude Sovjet-Unie. Toestellen die enorme lasten konden tillen en uitgerust als passagiersvliegtuig zelfs tot 100+ passagiers mee konden nemen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: hpim0458_edited.jpg

Veelal werden of worden deze machines nu gebruikt voor (semi)militair gebruik of voor bestrijding van bosbranden. In ons land zie je heli’s vooral bij de politie opereren of doen ze geweldig nuttig werk bij traumavluchten in dienst van de ANWB of ziekenhuizen. De militairen in ons land gebruiken die machines aan boord van schepen, of voor verkenning. Het systeem is volwassen geworden. Al is het oorspronkelijke doel, passagiers van a naar b brengen via de kortst mogelijke weg en zonder de behoefte aan vliegvelden vol kilometers lange start/landingsbanen nooit echt op grote schaal gelukt. De heli is ook een gecompliceerd toestel en duur in het gebruik. Daarbij is een heli best luidruchtig wat in bewoonde gebieden vaak niet zo op prijs wordt gesteld. Maar een wonder van techniek is het wel en net als die andere vliegtuigen die we tegenwoordig als luchtbussen benutten, is de helicopter niet meer weg te denken uit het moderne leven. (Beelden: archief)

Warbirds – vaak niet echt…

Warbirds – vaak niet echt…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 15305-lelystad-190682-northam-harvards-taxien-uit-scan10038.jpg

Sommige van jullie, lezers zonder de interesse of achtergrond op dit specifieke gebied die ik mij zelf toedicht, vragen zich nu af, waar gaat dit over??? Wel aan, dat ga ik meteen even invullen. Een Warbird is de beschrijving van een vliegtuig dat tijdens oorlogshandelingen een belangrijke rol heeft vervuld. Vaak zijn dat toestellen van westerse fabrikanten die knokten tegen Duitse toestellen of Japanse, maar liefhebbers van dit spul vindt je nu ook in juist die landen waartegen de geallieerden hebben gevochten. Of in het toch wat mysterieuze grote land van President Poetin.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 216823-ehrd-050585-northam-p-51d-taxies-by-scan10367.jpg

Want vergis je niet, juist daar vandaan kwamen heel wat toestellen die de Duitse Wehrmacht en Luftwaffe flink wat strategische klappen hebben toegebracht. Maar als je anno 2026 iets wilt laten zien van die toenmalige toestellen moet je waanzinnig veel geluk, geld, technische kennis en ruimte bezitten om die specifieke machines vliegwaardig te krijgen of te houden.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 213210-vickers-sup.m.-spitfire-klu-h1-soest.b.-141080-scan10105.jpg

Veel van deze toestellen zijn in de oorlog verongelukt, vernield, of als oorlogsbuit weggesleept naar de landen die als winnaar worden gezien. Dan krijg je al snel dat tijdens vliegshows (Oshkosh) andere machines deze rol moeten overnemen. Zoals trainers, zelf als ze na de oorlog zijn ontwikkeld en gebruikt. Dat gebeurt in ons land ook. Een Spitfire is een soort Super-Ferrari in de lucht en kost veel geld. De oud topman van Jumbo had (en vloog) er een, en dat is spectaculair. Op Hoogeveen’s vliegveld is een groep enthousiaste lieden jaren bezig geweest om een Fokker D-XXI op te bouwen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: fokker-d-xxi-luva-in-prewar-c.s.jpg

Men slaagde en het toestel vliegt nu rond. Prachtige prestatie en doet recht aan Fokker als leverancier. Maar als ik kritisch kijk naar al die show-vliegende toestellen zijn er veel die nooit oorlogshandelingen verrichtten. Op zich prima, het maakt geluid, het lijkt heel oud en dat vindt het publiek vaak prachtig. Maar jammer dat we zeker in ons land zo weinig doen om die historische kisten luchtwaardig te houden of te maken. Tuurlijk, een Harvard of S11 trainer zijn leuk om te zien (en te horen) maar ik zou meer lol hebben in een vliegende Koolhoven, Fokker G1 of zo. Kost natuurlijk pakken geld en de benodigde brandstoffen worden ook schaars. Wat dat betreft gaat het in de buitenlanden veel beter. Daar kijkt men niet naar het milieu maar naar historische aspecten. Men koestert de mannen en vrouwen die ooit voor onze vrijheid hun veiligheid en leven waagden. Men is trots op de ontwerpers van al die toestellen die we nu zien als oud en historisch, maar ooit het beste van het beste leken voor de opdracht die ze moesten vervullen. Nou ja, ik mopper wat, maar koester ook hoor. En heb het geluk dat ik op schaal de nodige warbirds kan koesteren en zelfs vasthouden. Dat mag met die echte kisten van deze soort zelden of nooit.. Met die gedachte wens ik jullie allemaal een fijne zondag toe….(Beelden: Yellowbird archief)

Het einde der mastodonten…

Het einde der mastodonten…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22_3.jpg

Onlangs verongelukte een van de weinige nog vliegende exemplaren van het type Antonov An-22 tijdens een testvlucht. Een uniek toestel ging daarmee verloren en jammer genoeg eindigde ook het leven van de 7-mans bemanning aan boord. De lezer zal wellicht denken: ‘na UND!?’ maar voor mij als luchtvaartkenner en enthousiast is dit best een triest verhaal. Al was het maar omdat dit type vliegtuig uniek is in zijn soort en gek genoeg ooit werd ontwikkeld bij Antonov in de Oekraine als transportvliegtuig voor de Sovjet krijgsmacht. Het verongelukte toestel was dan ook terug in dienst gekomen van de Russische luchtmacht en een der weinig An-22’s die men nog steeds benutte. Bij de Oekrainers was de An-22 ook in gebruik maar dan intussen voor het civiele bedrijf Antonov Air Transport.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22-ur-09307-gla-pik-150307.jpg

De machines van dit bedrijf kwamen ook nog wel eens naar het westen en waren dan altijd goed voor veel belangstelling uit de kring der liefhebbers zoals ik. Want die Antonov was in alles uniek. Het was het grootste turbo-prop aangedreven vliegtuig ter wereld, kon ladingen meenemen waar toenmalige westerse transportkisten grote moeite mee zouden hebben gehad. De enorme machine werd voortgestuwd door vier bijzonder krachtige turboprop-motoren van ieder 15.000Pk die elk contra-roterende propellers aandreven. Het geluid van die motoren is wel zodanig dat je deze kisten op grote afstand kon horen aankomen of weg vliegen. Typerende toon, die meteen herkenbaar is.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22aer1.jpg

Dezelfde motoren drijven overigens ook de bommenwerpervloot van de Russen aan, en in het verleden was ook de toen reusachtige Tupolev Tu-114 passagiersmachine uitgerust met deze motoren. De Antonov was in staat tanks mee te sjouwen, autobussen, een locomotief, bedenk het. In civiele dienst was het een soort vliegende kustvaarder. Eigen hijsinstallaties en personeel zorgden voor het laden en lossen. Kijk je naar de machine dan weet je dat dit onmiskenbaar een Sovjet-ontwerp is uit de dagen van de Koude Oorlog. Alles oogt groot, log, maar het is een vormgeving die door praktische overwegingen is bepaald. En het functioneerde. Toch werden ook in de Sovjet-Unie op enig moment straalgedreven opvolgers ontwikkeld. Zoals de Il-76 of de Antonov 124. Langzaam aan nam het aantal nog vliegende An-22’s af. De Oekrainse exemplaren zijn voor zover bekend tijdens de Russische invasie van Oekraine vernietigd. Een barbaarse daad. De overgebleven Russische exemplaren nog de enige voorbeelden van een toestel uit een ander tijdperk. Volgens opgave is er na de crash van dat toestel onlangs, nog een tweetal An-22’s vliegwaardig. Gelukkig zijn er nog wel wat bewaard gebleven in musea. Maar dan hoor je niet dat typerende geluid van die sterke motoren. Gelukkig zijn daar nog wel beelden van. (Beelden: Archief)

Fokker’s revolutie…

Fokker’s revolutie…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 30773-fokker-g1-x2-scan10160.jpg

Bedenk je maar eens dat in de jaren dertig van de vorige eeuw de dreiging die uitging van onze oosterburen zeer serieus was en door enkele landen ook werd opgemerkt. In Nederland stopte de toenmalige regering de vingers liever in de oren en wilde niks horen van bedreigingen door Nazi-Duitsland en al helemaal niet dat dit zou moeten leiden tot versterking van onze defensie. Die was aardig verwaarloosd door de jaren heen en men wilde de goudvoorraden niet ‘onnodig’ aanspreken voor tanks of zoiets als moderne vliegtuigen. Gelukkig sliep men bij vliegtuigbouwers als Fokker en Koolhoven niet en werden daar indrukwekkende ontwerpen op papier gezet die bij toestemming door diezelfde overheid snel zouden kunnen zorgen dat we de vijand tenminste konden weerstaan. Een daarvan was de indrukwekkende G1 met zijn dubbel staartbomen die uiteindelijk door de terughoudende regering alsnog werd besteld en bedoeld was om vijandelijke bommenwerpers uit de lucht te vagen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: scan10161.jpg

De machine had een voor zijn tijd zware bewapening en kreeg al snel de bijnaam ‘de Maaier’. Het toestel met zijn aansprekende vormgeving was voor de oorlog zeer populair bij schooljongens die iets hadden met vliegtuigen. Maar ook de militairen van onze strijdmacht konden niet wachten om met deze moderne machine te vliegen. En vliegen deed die G1. Met 640km/u was hij sneller dan alles wat wij zelf en veel omringende landen in de lucht brachten en in die landen om ons heen keek men met argusogen naar dit fantastische ontwerp. De eerste G1 beleefde zijn luchtdoop in maart 1937. De machine bestond uit een gemengde constructie van gelaste stalen buizen, bekleed met stof, de neus versterkt met metaal. De proefvluchten verliepen zo goed dat de regering uiteindelijk een order voor 36 toestellen uitdeelde voor de zgn. ‘A’ versie. Die machine kreeg acht mitrailleurs op rij van 7.9mm in de neus, en een beweegbare mitrailleur van hetzelfde kaliber in de staart.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: fokker-g1-in-flight-download.jpg

Daarnaast kon de G1 nog een reeks bommen meenemen en dat maakte dit tot een multifunctioneel toestel. De eerste exemplaren werden in 1938 geleverd, in 1939 volgden nog meer toestellen. Ook andere landen toonden belangstelling voor dit indrukwekkende vliegtuig en zo kwamen er orders binnen uit o.a. Finland en Spanje. Die laatste order ging overigens niet door vanwege de politieke gevoeligheid. Helaas kwamen de meeste G1’s niet aan vechten toe in Mei 1940. De machines stonden geconcentreerd op de grote vliegvelden die door de Luftwaffe direct werden aangevallen en zo werd een deel van de vloot al op voorhand uitgeschakeld. De machines die wel konden opstijgen vochten tegen de overmacht op die eerste dag van de Duitse invasie en schoten de nodige machines van de vijand af. Maar eenmaal geland op hun bases werden ze door de Duitsers weer gebombardeerd en vernield. Een enkel exemplaar steeg weer op en vocht mee met de rest van onze luchtmacht tegen de overmacht aan Duitse toestellen. De rest werd op enkele uitzonderingen na op de grond vernield, ook al omdat de toestellen keurig in rijtjes werden opgesteld en zo door de Duitse jagers konden worden vernietigd.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: fokker-g1-tekening.jpg

Een enkel exemplaar viel later vrijwel onbeschadigd in Duitse handen. Die sleepten die machine mee naar Duitsland voor uitgebreide tests, maar besloten uiteindelijk om er geen positieve conclusies aan te verbinden, al was het maar omdat men de Amerikaanse of Britse motoren (afhankelijk van de versie) niet kon evenaren en Duitse motoren niet zo goed zouden passen. Toch zijn er wel G1’s in Duitse dienst geweest, naar verluid betrof het de toestellen die voor Finland bestemd waren maar nooit werden geleverd. Hoe dan ook is die G1 een uniek vliegtuigtype geworden in onze vaderlandse luchtvaartgeschiedenis. Het Militaire Luchtvaart Museum had er een replica van staan (zeer indrukwekkend) en er zijn geruchten in omloop dat er een groep professionele enthousiastelingen bestaat die een vliegend exemplaar willen bouwen met de oude bouwtekeningen van Fokker in hun handen. Voorlopig hou ik het maar bij wat schaalmodellen, zoals ik er onlangs een van kreeg uit de nalatenschap van mijn broer Rob. Die ben ik nu wat aan het verbeteren qua opschriften om zo eer te bewijzen aan het Fokker-ontwerp en aan mijn broer uiteraard…. (Beelden: archief)

Banden…

Banden…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 03-continental.jpg

Wie wel eens in een auto, bus of wat ook (mee) rijdt, fietst of pakweg op een step zijn/haar transport verzorgt zou kunnen weten dat dit vervoer vooral plaatsvindt via rubber/synthetische banden onder dat voertuig. Eigenlijk is dat een uitvinding die onze hele transportsysteem in leven houdt. Zelfs sommige railvervoermiddelen hebben tegenwoordig rubber randen aan metalen wielen zitten om zo geluidsoverlast tegen te gaan. Banden zijn er in diverse soorten, maten, maar ook voor verschillende doelen. Wie naar besneeuwde bergen wil reizen moet in de meeste buurlanden aangepaste winterbanden monteren, in ons land kiest men tegenwoordig vooral voor all-season-banden waardoor je zomer en winter het beste van twee werelden toevoegt aan het rijgenot.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: il-76-90-frontalk-view.jpg

Maar wat moet je voor banden monteren onder een vliegtuig? Bedenk maar eens dat een beetje vliegtuig vele tonnen weegt, dat die machines accelereren naar pakweg 280/350km/u om los te komen van de aarde en met soortgelijke snelheden na een vlucht de wielen weer op het beton zetten. Wie wel eens heeft gekeken op vliegvelden of via films deze mooiste transportvorm heeft bewonderd weet dat bij de landing grote blauwe rookwolken van die banden afkomen, het in een keer op snelheid komen en meteen dat grote gewicht boven zich moeten dragen is een staaltje vernuft van de bandenproducenten die deze zaken fabriceren. En het is bij sommige vliegtuigen zo dat er maar liefst meer dan 20 banden onder zo’n machine steken.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 213825-boeing-747-2b-kl-landt-06-180781-scan10027.jpg

Die moeten het gewicht gelijkelijk dragen. En bij sommige grote vrachtvliegtuigen is dat een last van dik 300 ton! Gaat het nooit mis? Tuurlijk wel. Banden die niet helemaal okselfris zijn kunnen soms die zware belastingen niet aan en geven de geest. Op hoge snelheid over iets scherps heen rijden kan leiden tot een klapband die in het ergste geval weer oorzaak wordt van een fatale crash. Zo iets vond een jaar of 20 geleden plaats met een supersone Concorde van Air France die tijdens de start over een van een ander vliegtuig afgebroken onderdeel heen reed, waardoor de banden aan een kant van de vleugel uit elkaar spatten, deels door de brandstoftanks in de vleugels braken en daar een grote brand veroorzaakten. Oorzaak en gevolg. Maar wel heel vervelend.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: concorde-300x241-1.jpg

Nu worden constructies van vliegtuigen steeds veiliger en sterker hoor, geen nood. Slechts bij matig tot geen onderhoud is er een zeker risico. Feit is ook dat veel van de in de luchtvaart ontwikkelde bandensoorten later ook hun weg vonden naar het wegverkeer. Waar ze bij veel gematigder snelheden prima prestaties leverden en een lang leven voor de eigenaar en gebruikers beloven. Tuurlijk is er verschil in kwaliteit, veelal samenhangend met de prijs. Goede banden kosten vaak twee keer zo veel als matig tot slecht presterende. Het is maar waar je voorkeuren liggen. In de luchtvaart kent men slechts goede banden. Vanuit de fabriek althans. En het dringende advies aan zowel de luchtvaartmaatschappij als de bemanningsleden voorin de cockpit om na iedere landing of voor vertrek die banden nog eens goed te controleren. Bij twijfel…niet vliegen. Zouden mensen op de grond ook eens moeten doen, twijfel je over je banden, niet rijden. Vervangen. Het wordt weer glad op de weg. Dat rubber moet je dan beschermen tegen rampen. Kijk dus altijd even voor je vertrekt….profiel? Spanning? Slijtage? Ik wens jullie veilig reizen toe…. (Beelden: Archief)

Navigeren…

Navigeren…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: albion-11.jpg

De gemiddelde moderne mens rijdt met de auto of op de fiets tegenwoordig begeleid door elektronica die als je dat wilt ook nog waarschuwen voor files, snelheidscontroles en zo meer. Alles is terug te vinden in die laatste wonderen der elektronische techniek en wie anno nu nog steeds een wegenkaart hanteert is wel een beetje een archaisch type. Natuurlijk zijn er ook nog bewegwijzering-borden, al dan niet van de ANWB, dus je moet wel een grote oen zijn wil je niet op de juiste plek van bestemming aan komen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: 212611-fokker-f-xviii-klm-with-crew-scan10032.jpg

Anders dan bij automobilisten die in ieder geval normaal gesproken over wegen en straten bewogen in de ver achter ons gelegen jaren, was het voor vliegers in hun houten of metalen machines wel een wat andere wereld. Men vloog vaak op bestek, had een kaart op schoot, wist om te gaan met de aloude kompassen en orienteerde zich soms op treinverkeer dat in ieder geval vaak naar een of ander oord reed waar je in geval van nood altijd kon landen in een weiland.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: p7191364.jpg

Bij grotere vliegtuigen uit latere periodes was dat uiteraard niet meer aan te bevelen. Dus ging men zich orienteren op radiobakens en zelfs op speciaal neergezette lichtbakens dan wel op weerschepen aangebrachte analoge apparatuur. Zeker toen we oceanen gingen oversteken met onze ‘nieuwe machines’ waren die hulpmiddelen van groot belang. Immers, zonder hulp en met een beetje zijwind zat je aan de andere kant van een zee of oceaan zo maar een paar honderd mijl uit de koers.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: p7191373.jpg

Het was niet voor niets dat de meeste vliegtuigen een halve staf aan mensen voorin hadden zitten met een eigen taak. Van bediening van de radio tot navigeren op kaarten en signalen. De piloten vlogen vooral op de aanwijzingen van de rest van die ‘crew’. Met de komst van de toen hypermoderne vliegtuigen als de DC-10 van Douglas kregen we nieuwe computers aan boord die o.a. koersen berekenden en aardig nauwkeurig waren. Maatschappijen die met deze toestellen vlogen (KLM en Martinair o.a.) wezen vol trots op de herkomst van deze apparatuur.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: p7191439.jpg

Die stamde uit de ‘Apollo’ ruimtevaart, en laten we wel zijn, die lui in die ruimtetoestellen waren toch maar mooi op de Maan terecht gekomen en reisden ook weer terug. Als we nu zien welke apparatuur we toen als modern zagen is het een wonder dat die Apollo-astronauten niet op Mars zijn geeindigd. Hoe dan ook, na de DC10 volgende in rap tempo steeds nieuwere machines die steeds vaker een cockpit boden met volledig digitale apparatuur. Ingesteld om via satellietnavigatie zelfs de kleinste koersafwijking te voorkomen. Het geeft vertrouwen. En wie wel eens ‘meevliegt’ via Youtube kan zien dat die moderne toestellen ongeveer automatisch van a naar b weten te komen.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: a380lufthansa.jpg

Men programmeert vooraf de koers, hoogte, de frequenties van alle radarstations onderweg, de snelheid etcetc. De luchtvaart leverde ook de nodige technologie waarmee wij, simpele automobilisten onze weg kunnen vinden. Of die MacDonalds van de keuze der kinderen…. Dat lukt die lui in de lucht niet. Je zult maar een Boeing 747 of zo zien landen en bij de drive-in van de Mac aankomen voor een rondje BigMacs…. Nee, dat kan nog net niet. Maar voor de rest, zijn we als moderne mens maar ver gekomen. En speelt het weer of zo geen of weinig rol van betekenis meer. Veiligheid voorop, en een zware bui vliegen we gewoon omheen. Kijk, dat missen we nog in de auto. Maar komt vast wel op ons pad….wacht maar af….(Beelden: archief)