De luchtvaart heeft er voor gezorgd dat een groot deel van de wereldbevolking in staat is zich over wat langere afstanden te verplaatsen dan met de huifkar of stoomtrein van vroeger. Zelfs intercontinentaal was of is het mogelijk binnen een redelijk aantal uren ons zelf te verplaatsen. Maar die moderne vervoersvorm (laatste honderd jaar pas echt democratisch, de ossenkar bestaat al duizenden jaren..) kent ook haar nadelen.

Voor een beetje vliegtuig heb je relatief lange start/landingsbanen nodig en de meeste vliegvelden liggen gemiddeld ver van de steden waarheen of vandaan de reizig(st)er wil worden vervoerd. Dus werd er al vroeg in de ontwikkelingsjaren van de luchtvaart gewerkt aan toestellen die verticaal zouden kunnen starten of landen en dan op pakweg de ruimte van een beetje voetbalveld opereren. De eerste pogingen werden gedaan met luchtballons die werden voorzien van een stoom/benzinemotor en wat propellers.

Maar die dingen waren zo instabiel dat de kans dat je er succesvol mee zou kunnen vliegen klein bleef. Pas tijdens WO2 waren het de Duitsers die echt met een soort helicopter naar voren kwamen die bestuurbaar bleek en voor militaire doeleinden geschikt. De uitslag van die oorlog hielp de Duitsers niet om een grote naam op te bouwen in dit specifieke terrein. Die eer was aan de Amerikanen, Britten, en ook de Sovjets.

Bruikbare hefschoefvliegtuigen kwamen van bedrijven als Bell, Sikorsky, Westland, Bristol, Mil, Kamov en zeker ook Piasecki. Later voegde zich Vertol daarbij (nu Boeing) en werd de helicopter gemeengoed. Op sommige trajecten werd zelfs een luchtlijn geopend door bekende maatschappijen als Pan American of Sabena. Die laatste opereerde zelfs tussen Brussel en Rotterdam met haar Sikorsky’s.

Helicopters zijn zeer handig gebleken in vluchten over korte afstanden naar bestemmingen die lastig of niet te bereiken zijn met vaste vleugel toestellen. De enorme rotor doet het werk voor de machine, en aan de staart zit vaak de contrarotor die zorgt dat de helicopter niet om zijn eigen as gaat draaien door de enorme krachten van die hoofdrotor. De toestellen zijn er van piepklein tot megagroot. Tot nu toe kwamen de grootste heli’s uit de oude Sovjet-Unie. Toestellen die enorme lasten konden tillen en uitgerust als passagiersvliegtuig zelfs tot 100+ passagiers mee konden nemen.

Veelal werden of worden deze machines nu gebruikt voor (semi)militair gebruik of voor bestrijding van bosbranden. In ons land zie je heli’s vooral bij de politie opereren of doen ze geweldig nuttig werk bij traumavluchten in dienst van de ANWB of ziekenhuizen. De militairen in ons land gebruiken die machines aan boord van schepen, of voor verkenning. Het systeem is volwassen geworden. Al is het oorspronkelijke doel, passagiers van a naar b brengen via de kortst mogelijke weg en zonder de behoefte aan vliegvelden vol kilometers lange start/landingsbanen nooit echt op grote schaal gelukt. De heli is ook een gecompliceerd toestel en duur in het gebruik. Daarbij is een heli best luidruchtig wat in bewoonde gebieden vaak niet zo op prijs wordt gesteld. Maar een wonder van techniek is het wel en net als die andere vliegtuigen die we tegenwoordig als luchtbussen benutten, is de helicopter niet meer weg te denken uit het moderne leven. (Beelden: archief)