Herdenking in vrijheid..

Morgen, 4 mei, herdenken we! Maar dat wordt wel steeds lastiger nu een hele generatie Nederlanders begint te verdwijnen die alle leed van de oorlog die woedde tussen 1940-45 daadwerkelijk meemaakte. Nu is er gelukkig nog een generatie die na de oorlog werd geboren en die niet meteen dat leed en die ontberingen van een oorlog meemaakte. Maar er wel op werd gewezen door de ouders en grootouders die de ellende van een oorlog of terreur wel moesten ondergaan. Wie een beetje oplette op school of tijdens de vertelde verhalen weet dus dat tijdens die oorlogsjaren hele groepen Nederlanders zijn afgevoerd naar Duitsland en verder. Een groot deel daarvan kwam nooit meer terug. Vernietigd door de Nazi’s. Maar ook in het vroegere Nederlands-Indië hebben mensen enorm geleden door de Japanse terreur. Wie daar in een kamp zat wist ook meteen dat het leven niet alleen maar rechten kende, maar vooral de plicht tot overleven. Wat voor veel mensen een wanhopig makende oefening bleek.

En wat daarna gebeurde was natuurlijk ook niet meteen een positieve bijdrage aan de geschiedschrijving van ons land. Je sprak niet over die ellende. Verwrongen (lees: gekwetste) geesten waren het resultaat. Leed, verdriet, soms totale wanhoop geeft een andere soort leven dan comfort, veiligheid en voldoende eten tot je erbij neervalt. Maar het ergst is toch wel dat je verwanten, familie, vrienden, kinderen of wie ook voor altijd kwijt bent geraakt. Voor sommige families was dat een pijnlijke constatering na een vrijwel totale uitroeiing. Joodse mensen kunnen ons op dat punt nog steeds bijpraten. Ongekend! Maar ook soldaten die krijgsgevangen werden gehouden, dwangarbeiders, communisten, homoseksuelen, enz. enz. mochten vrezen voor hun leven als de Duitsers of Japanners hen te grazen namen. Dat was dus geen rooskleurig beeld. Al die doden, ook die onder de Nederlandse strijdkrachten die een volkomen hopeloze maar ook heldhaftige strijd voerden tegen de invasiemachten van die terreurlanden die indertijd de As vormden. Heel wat jongens sneuvelden in de eerste dagen van de oorlog.

Net als burgers die slachtoffer werden van bombardementen op steden als Rotterdam of Den Helder. Dat zijn de ware slachtoffers. (Nederland kende 181.000 doden in wo2) En die moeten we blijven herdenken. Omdat die Tweede Wereldoorlog ongekend was in zijn heftige moordzucht. Ons landje was dat niet gewend, zeker, want in WO1 deden we niet mee. Waren we neutraal. Maar dat trucje lukte niet in WO2. We werden gewoon overlopen door Duitse en Japanse horden. Tegenwoordig zien we dat veel zaken worden toegevoegd om die herdenking voor jongere generaties al dan niet hier geboren Nederlanders acceptabel te maken. Maar geen daarvan kan zich qua ellende meten met het leed dat ons land in WO2 werd aangedaan. En om daaraan te denken houden we op die 4e mei 2 minuten stilte in acht. Twee minuten! Een evenement dat we nog jaren zullen moeten koesteren. Opdat we snappen wat het is om zoveel mensen te verliezen als we indertijd deden. Ook al zullen er wel weer lieden zijn die ergens een of ander stukje vervalsing van de geschiedenis toepassen om hun eigen frustraties om te zetten in semiwetenschappelijke onderbouwing van de eigen stelling. Maar die horen niet bij wat we op 4 en 5 mei herdenken. Al moet je zelfs die malloten rond de viering op de 5e mei hun mening laten uiten. Opdat ook de vrijheid van anderen die we nu nog koesteren niet verloren zal gaan. En we ook waakzaam blijven ten aanzien van het nieuwe anti-semitisme wat nu weer de kop op steekt, net als homohaat en afkeer van andersdenkenden. Gedenken mag dus best nog wat dieper gaan. Waarbij we onze normen en waarden beschermen als heilig en niet laten verdwijnen omdat door frustraties en slecht onderwijs minderheden menen dat zij de geschiedschrijving kunnen of mogen veranderen. Feiten zijn feiten! Toch iets anders dan een in vrijheid uit te spreken mening. Mits niet geschreeuwd natuurlijk…

Herdenken en waarschuwen…

77wi6Als kind dat na de oorlog geboren werd en opgroeide had ik ‘boven mij’ met een generatie mensen van doen voor wie die oorlog een onuitwisbare indruk had gemaakt op hun denken, herinneringen en persoonlijk leven. Hongerwinters, verraders, de Groene Politie, alles was een item dat eens in de zoveel tijd terugkwam en werd besproken. In de straat waar ik opgroeide waren ‘goeden’ en ‘fouten’ te vinden. Mijn moeder wist precies wie ‘fout’ waren geweest in de oorlogsjaren en die kregen van haar geen woord, geen blik, niet eens erkenning van bestaan. Maar die vooroordelen golden indertijd ook de lieden die niet behoorden tot de katholieke kerk die als instituut een straat verderop nog steeds lange tentakels had richting hen die meeliepen in het ‘ware geloof’. De wereld was simpel, verdeeld in goed of fout, gelovig of niet gelovig, van chaos was geen sprake.

(FILES) An undated file picture shows AlAls ik kijk naar de wereld van nu is die situatie compleet anders geworden. Het is behoorlijk vaag geworden wat goed is of wat fout. Zwart of wit zoekt samen grijs om met elkaar te kunnen leven. Maar er komt vaak ook bruin bij, rood, geel, wit, en nog meer tinten. De oude woonstraten zijn een mêlee geworden van al die maatschappelijke stromingen. En dat is niet altijd een genoegen. En ongenoegen leidt dan weer tot uitingen die niet maatschappelijk gewenst zijn. Beetje vergelijkbaar met de vooroorlogse situatie. Ook toen bestond een sterke scheiding tussen extreem links of rechts, het midden werd niet meer vertrouwd door de kiezer. En door mooie beloften kon extreem rechts het winnen van de tegenpool aan de andere kant van het spectrum. De gevolgen daarvan hebben we gezien. Althans, dat kunnen we lezen uit de boeken die er over geschreven zijn of de films en foto’s die de vernietiging van het Joodse volk documenteerden. Want die foute ideologie van Hitler en zijn trawanten had als doel gesteld dat het nieuwe Europa Jodenvrij zou zijn.

Jozef StalinDe hekel die de Nazi’s hadden aan deze bevolkingsgroep is wellicht vanuit het toenmalige tijdsbeeld nog wel verklaarbaar, die massale vernietiging zeker niet. Is iets dergelijks nu nog steeds mogelijk? Ja hoor, geen nood. Laat een of andere ideologie dominant worden en binnen de kortste keer is er weer een bevolkingsgroep de dupe. Geef malloten en barbaren wapens en ze gebruiken die om tegenstanders de nek om te draaien of hoofden af te slaan. Afschuwelijk, abject en ook onbegrijpelijk. Want we hebben toch geleerd van dat verleden zou je denken. De communisten van Stalin vermoordden miljoenen landgenoten, links of rechts, het maakte niet. Het geloof maakt ook geen onderscheid tussen leven en dood. Zij die het ‘ware geloof aanhangen’ mogen leven, de rest, waaronder de joden, moet dood. Vreemd? Nee, hoor of zie je elke dag verkondigen. En een grote massa zwijgt daarover. Ziet of hoort niets. Net zoals die ‘fouten’ tijdens de oorlog. Nederland was en is geen land van helden. Integendeel. Als het er op aankomt buigen velen mee met de stroom. Of dat andere mensen nu het leven kost of niet. Wellicht is het goed dat juist in deze periode nog eens goed te bedenken. Er is geen echt goed of fout wellicht. Het verketteren van elkaar is dus iets wat we moeten leren uitbannen. Of een ander nu iets verkondigt wat je bevalt of niet. Zo zit een democratie in elkaar. En als je dat niet leuk vindt zoek dan snel een land waar de dictatuur alles stuurt en vrijheid van meningsuiting een illusie is. Vast heel fijn wonen. Op 4 mei herdenken we. En moeten we ook waakzaamheid prediken. Want er zijn lieden die ons allen de mond willen snoeren. Net als 70-75 jaar geleden.