‘De Lange’ even in de spotlights…

Hij was al een tijdje met pensioen toen ik in opdracht een boek vol schreef over het 50-jarig bestaan van zijn bedrijf; Martinair. Martin Schroder was de man die dat trotse bedrijf ooit op de benen zette. Voeten in de klei, handen om het stuurwiel. En dan keihard werken om een vliegbedrijfje van de grond te trekken dat op enig moment een grote naamsbekendheid en hoge servicegraad zou kennen. Intussen zijn we weer een reeks van jaren verder en is dat Martinair verworden tot een operator die met nog slechts een enkele vracht-Boeing mag doorvliegen van de directie in Parijs en Amstelveen. Want Martinair is al lang volle dochter van Air France/KLM en die lui hebben dat prachtige bedrijf aardig om zeep geholpen.

Terwijl het toch zo mooi was en had kunnen zijn. Onlangs las ik een interview met de oprichter die nog steeds met zijn grote liefde in Noordwijk resideert. 88 is hij nu. Weliswaar gezond maar wel met een smal en oud bekkie. De oude ‘baas’ van vroeger nog maar nauwelijks te bekennen, al zijn alle woorden en uitspraken nog steeds zeer helder en herkenbaar. Om politieke redenen spreekt hij niet op kritische toon over de wijze waarop de nieuwe managers van Martinair het bedrijf stukje bij beetje ontmantelden. De kern er uit haalden, terugbrachten naar een ten dode opgeschreven vrachtcarrier die voor de vorm ook nog mag vliegen met een van KLM geleende Boeing. Nee, dan het begin. Met een kleine De Havilland Dove en nog wat ingehuurd Brits spul. Rondvluchten aanbieden boven Amsterdam of de bollenstreek, en bloemen vervoeren naar Berlijn.

Later het inzicht hebben dat de het economisch steeds beter gaande bevolking in ons land op vakantie wilde en dus bood hij tweedehands Dakota’s aan voor dat werk. Was voor ons land best nieuw allemaal. En gestaag door bouwend. Een DC-4 er bij, nog wat van die kleine Doves en een Heron, later DC-6 en 7C’s, een tweetal Convairs, ja zelfs een DC-8 of wat. Slimme zet om delen van het aandelenpakket zodanig in te zetten dat nieuwe investeerders geld staken in de chartermaatschappij die nu een grote speler was op de vakantiemarkt maar zeker ook in het vrachtwerk. Met de DC-8 ontwikkelde Martinair ook haar lijnennet richting Verre Oosten. Hong Kong werd een draaipunt. Samen met KLM werd gewerkt aan de uitbreiding van de vloot. Nieuwe DC-10’s, Boeing 747’s, Airbussen A310, DC-9’s het kon niet op en de vloot met het rode logo op de staart was zeer dominant op onze nationale luchthavens maar ook elders.

Het rondvliegen liet men over aan anderen, men deed nu serieuze zaken. Afrika werd opgenomen en ook Amerika als bestemming ontwikkeld. Martinair een grootheid op het moment dat Schroder op een leeftijd kwam dat hij met pensioen ging. Tot dan altijd aanwezig. Persoonlijk bij de ingang van zijn vliegtuigen staan om passagiers welkom te heten, te letten op details als hoe het uniform van de stewardessen zat of dat de cabine wel helemaal schoon was. Een ondernemer met een passie. Aardig? Wellicht niet echt, maar wel iemand die zich liet zien en gelden! En nu op afstand kijken hoe het bedrijf op de laatste benen loopt. De pasagiersvluchten gingen er al snel aan, want AF/KLM zagen er teveel een concurrent binnen eigen gelederen in. Daarna pakte men de vrachtdivisie aan. Rechten moesten worden overgedragen aan met name AF Cargo. De vliegtuigen verkocht, de mensen ontslagen. Het bedrijf ging ten onder in het geweld van managers en aandeelhouders die slechts dachten aan het eigen hagje. De grote man, hij richtte later ook nog de Martinair Vliegschool op (Lelystad) en MartInn (Catering), is er niet zuur over, wel verdrietig. Hij zal er vermoedelijk geen boterham minder om eten hoor. Maar je gunt iemand ook zijn glorie. Zeker als je bedrijf intussen 61 jaar bestaat! De honderd jaar zal het wellicht niet rond maken. Doodzonde. Marktkansen verknoeid. Het ondernemerschap ver te zoeken. Maar het eerbetoon aan deze strenge doch rechtvaardige directeur past er even bij. En die bijnaam…De Lange..kreeg hij uiteraard vanwege zijn fysieke lengte. Dat de man in een vliegtuig paste is een wonder. Gelukkig dat het ooit is gelukt. (Beelden: Yellowbird archief)

Selectief geheugen

Douglas DC-2 KLMVoor iemand als ik ben, is het onthouden van zaken uit een lang geleden verdwenen verleden soms lastiger dan voor andere mensen. Ik beschreef al bij een eerdere gelegenheid de bijeenkomst met vroegere jeugdvrienden die me allerlei namen noemden van lieden die bij mij allang in een zwart gat waren verdwenen. Maar ik kon wel weer feilloos opnoemen welke auto’s in welk jaar in dienst kwamen bij het tegenover ons huis gelegen garagebedrijf en ook welke vliegtuigen er op welk moment over onze straat heen richting Schiphol toerden. Het is maar waar je interesses liggen. Zo ging het mij ook vaak in werksituaties. Ik ben meer een werkbij dan een dartelende koningin met aanmatigende luxe streken. Werk gaat voor het meisje en vrouwlief weet wel dat ik dat al die jaren zeer letterlijk nam. En dus doet zich in dat geheugen ook op dat punt het zelfde verschijnsel voor. Ik heb kennelijk een delete-knop voor zaken die ik als onbelangrijk of triviaal afdeed indertijd, maar weet me andere dingen nog tot in detail te herinneren. Mensen die mij een streek leverden kunnen dus soms rekenen op volkomen vergeving, domweg omdat ik niet meer weet WAT ze me flikten, anderen zullen geen rustig moment meer genieten als het aan mij ligt, zij lagen dwars op de koers die ik voer richting het doel van de taak waarvoor ik was gesteld.

Leo in actie op MST 1975 Scan10033Daarbij ken ik ooit een vrij  groot loyaliteitsgevoel en stelde ik dat vaak in dienst van hen die boven mij waren aangesteld. De taak werd uitgevoerd, door roeien en ruiten, en dat wordt je dan best wel eens nagedragen. Maar no hard feelings s.v.p., zelden was iets echt persoonlijk bedoeld hoor….. In het derde boek wat ik nu aan het schrijven ben komt dit soort zaken ook voorbij. Ik merk aan mijzelf dat ik vrij afstandelijk kan schrijven over zaken die voor anderen wellicht als heel vervelend zijn overgekomen. Ik noem het maar een typisch gevalletje ‘bijkomende schade’. Hoe ik nu toch tot deze filosofische benadering van mijn selectieve geheugen kom zit hem in iets eigenaardigs wat me onlangs overkwam. Ooit werkte ik als jonge vent op Schiphol. De branche kent inmiddels grote veranderingen, ik ben er in 1977 uit vertrokken. De wereld van de vierwielers trok me nog meer dan die van de gevleugelde vrienden. Maar die vroegere concullega’s organiseerden een erg aardige reunie voor oud-managers uit die periode en wij kwamen onlangs bij elkaar. Ouder geworden, soms ook wijzer, en zeker in zijn algemeenheid fysiek een stukje zwaarder. Gezellige sfeer, dikke verhalen, soms verrassende zaken.

Leo in Amerikaanse cabrio 943796_583576648329384_1910982529_nUit alle aan de lange stamtafel georeerde verhalen bleek dat bij sommige figuren wrok leefde t.o.v. anderen. Ook mij viel dit ten deel. Na 40 jaar! Dan moet het wel heel erg zijn geweest. Maar ik heb geen benul waar de man in kwestie het over had! En een deel van de door hem aangehaalde en in zijn frustratie meespelende hoofdrolspelers van toen is gaan hemelen of geemigreerd, zoek dan je gelijk maar even… Nou ik niet hoor. Het zal wel. Wat ik niet meer weet kan nooit zo erg geweest zijn, en als je na vier decennia nog niet over de frustratie heen bent ben je wat weinig buiten geweest. Mijn leven is verder gegaan, mijn wereldbeeld duidelijk vergroot en Peyton Place niet mijn favoriete serie. Hoe heetten de hoofdrolspelers daarvan ook al weer….? Kortom, wat zei of deed jij op 23 augustus 1975? En wat op 3 december van datzelfde jaar? Als je dat nog weet vind ik het knap. Bij mij is de delete-knop daarvoor allang geleden ingedrukt. Had allemaal vast niks met het werk te maken. En dat vind ik toch het belangrijkste…..