Nooit naief zijn….de les van 10 mei 1940!

Naïviteit is van alle tijden en als je wilt weten hoe politieke naïviteit er uit ziet hoef je niet eens zo ver te kijken. Zij die braaf achter de populisten op links of rechts aanlopen kennen deze karaktertrek vast. Het milieu moet worden gered door Klaver en c.s., de massa-immigratie tegengehouden door Geert Wilders en diens achterban. Beiden zullen wat ze roepen nooit waar kunnen maken, want het blijven splinters in een verdeeld politiek landschap. In 1940 was het niet zoveel anders. Alleen geloofde de burgerij in ons land haar leiders toen in meerderheid nog onvoorwaardelijk. Onze neutraliteit zou ons net als in 1914 wel beschermen tegen de boze plannen van de Duitse Fuhrer. Dachten we! Nederland mobiliseerde voor de zekerheid wel, maar laten we wel zijn, we schoten net zo vaak Britten uit de lucht als Duitsers voor die 10e mei 1940. Immers, die kwamen te dicht in de buurt van of vlogen door ons luchtruim. De Nederlandse strijdmacht stelde overigens niet zo veel voor. Al was het maar omdat we jarenlang waren geregeerd door linkse lieden die meenden dat oorlog voeren niet hoorde bij een beschaafd land.

Dus liepen de Nederlandse militairen in uniformen uit de eerste W.O. en waren ook de gebruikte wapens niet zo heel veel moderner. Bij de luchtmacht kreeg men net de eerste relatief moderne Fokker-jachtvliegtuigen en bommenwerpers geleverd en die stonden keurig geparkeerd op Schiphol of op de toenmalige vliegbases zoals die bij Bergen. Onze vliegende verkenners waren Fokker tweedekkers en die waren uiteraard niet geschikt voor de toen al moderne oorlogsvoering. Wat gelukkig nog wel een beetje functioneerde was de Marine. Maar de moderniteit van de schepen was nu ook niet meteen al te groot. Kortom, toen de Duitsers ons land in de vroege ochtend van 10 mei 1940 binnenvielen waren we als land ‘totaal verrast’. Voor de legerleiding door had wat er loos was hingen er al parachutisten boven Den Haag. Gelukkig kon de koninklijke familie nog net op tijd per schip ontsnappen, net als veel kernleden van het kabinet. Het land moest onder militaire leiding worden verdedigd. Wat men met verve deed.

Men schoot bij de verdediging van onze vliegvelden zoveel Duitse Junkers transportvliegtuigen uit de lucht of vernielde die op de grond op zodanige schaal dat de Duitsers daar nog lang last van zouden hebben. Maar al snel waren de Nederlandse vliegtuigen en kanonnen gedecimeerd. Overigens zonder aan de prestaties van de piloten en grondcrews ook maar iets af te doen. Een kanoneerboot deed zijn werk aan de Friese kant van de Afsluitdijk. De Duitsers kwamen er niet overheen. Bij de Maasbruggen onder Rotterdam hielden de mariniers stand. De Duitsers waren verbaasd over de taaie weerstand. En dus besloten ze tot het terreurbombardement van Rotterdam. De gevolgen zijn bekend. Dat brak de weerstand en na vijf dagen capituleerde Nederland voor de overmacht. Dat we het zonder terreur nog even hadden kunnen volhouden is duidelijk. Maar ja, ook Amsterdam, Utrecht en Eindhoven waren doelwitten voor de Duitsers als we niet hadden toegegeven. Nederland werd bezet en de gevolgen van die ellende dragen we nu nog in onze genen.

De regering sprak tot ons volk vanuit Londen, maar het lijden hier was ongekend. Met dank aan de naïviteit van die bovendanen die weigerden in te zien dat dreiging soms komt op momenten dat je het niet verwacht. Is dat nu anders? De defensie van ons land is bepaald niet op orde. We denken dat we nooit meer oorlog zullen meemaken, onderschatten de overal loerende terreur, hopen op goede bedoelingen van sommige stromingen en zetten daartoe de grenzen wijd open. Niks geleerd van 1940 zo lijkt het. Of van de invasie door de Japanners een jaar later. Want ook toen in dat Nederlands-Indië meenden we dat we het wel zouden redden. Ook die verhalen zijn bekend. En de gevolgen. Lessen leren…zo belangrijk. En niet naïef zijn. Nooit! Vrijheid is geen gegeven, het is een gunst. Laat je dat nooit afnemen. Door niemand! Zeker niet op 10 mei! (Beelden: Internet/archief)

Pampus…

Pampus 1280px-Pampus-aanzichtOnlangs zag ik een documentaire over de VOC-schepen en Amsterdam. Was best aardig om te zien hoe die enorme schepen (van toen), na een lange reis naar verre en exotische oorden aan de oostkant van de Amsterdamse haven in die tijd bij laag water niet over de daar aanwezige zandbanken heen konden komen. Die ondiepten waren ontstaan in het zuidwestelijk gebied van de Zuiderzee. Daardoor was het met die schuiten vaak niet mogelijk om bij de veelal ook nog heersende zuidwestenwinden die hindernissen voor de haven van Amsterdam, te nemen en binnen te zeilen. Er bleef niet veel meer over dan bij Pampus voor anker te gaan. Voor Pampus liggen stond gelijk aan geen kant meer op kunnen en dus waren de bemanningen van die schepen na hun lange reizen min of meer gedwongen stil te zitten of te hangen. Voor Pampus liggen kreeg zo een eigen plekje in de Nederlandse taal. Mijn pa gebruikte nog een andere uitdrukking; als we, kind dat we waren, nieuwsgierig vroegen wat hij of wij zouden gaan doen, antwoordde hij steevast: ‘Naar Pampus pap eten’. Oftewel, een niets zeggend antwoord dat gelijk stond aan ‘gaat je niks aan’. Pampus was dus in de Amsterdamse taal vervat, maar wat was het eigenlijk?

Pampus eiland lokatiekaartje...Pas op school leerde ik van een eilandje dat aan de oostkant van de stad, tussen Amsterdam en Muiden net boven het water uitstak van het intussen IJsselmeer, niet ver van de Oranjesluizen. Het forteiland Pampus werd (slim) vanaf eind 19e eeuw gebouwd op het zgn. Muiderzand, onderheid met  4000 palen van 11 meter lang. Het fort bedoeld als onderdeel van de zgn. Ring rond Amsterdam, ook Fort Amsterdam genoemd. Men dacht in die tijd nog dat je met dit soort fortificaties de vijand buiten de deur kon houden. De kanonnen die men monteerde zouden Amsterdam afdoende kunnen beschermen. Toen het eiland en fort eenmaal klaar waren, bleek die hele ring van forten rond de hoofdstad overbodig geworden. De vijand was intussen gemotoriseerd en een paar jaar later vloog hij gewoon over die forten heen. Wat bleef was een uniek verdedigingssysteem dat in de jaren twintig nog werd voorzien van luchtafweergeschut. Maar in 1933, toch slechts een paar jaar voor de Tweede W.O. sloot men de boel, trok de soldaten terug en liet het fort het fort.

Pampus situatiekaartjeTijdens de hongerwinter staken veel mensen over het ijs richting het oude fort en namen alles wat brandbaar was mee naar huis. Het verval sloeg toe. Na de oorlog heeft de Mijnopruimingsdienst er nog wat explosieven tot ontploffing gebracht, maar verder bleef het een eenzaam plekje in dit grote watergebied tussen Amsterdam en het (tegenwoordige) Flevoland. Intussen woont er een enkel paar mensen dat het hele jaar door gasten ontvangt, rondleidingen geeft en het fort plus eiland wat onderhouden. Er varen in de zomermaanden wat pontjes op en neer tussen Amsterdam en Pampus en de watersporttoerist weet het haventje ook wel te waarderen als plek in de luwte bij zwaar weer. Intussen is er ook een baken voor de luchtvaart geplaatst waarop overvliegende toestellen kunnen navigeren op hun routes naar of van hun bestemming. Een stipje in het IJsselmeer dus. Nu onderdeel van de Gemeente Muiden. En in de winter buitengewoon stil. Dan kan je dus echt voor het gelijknamige eiland gaan liggen als je wilt en zelfs wat pap eten. Maar voor de gezelligheid hoef je het niet te doen. (Foto’s: Internet)

Nut van defensieve kracht…

WP_20141003_057We leven niet meer in een tijd van loopgraven, paarden en speren. Onze moderne tijd vraagt om geavanceerde wapens en elektronica die er toe doen. Het antwoord op de vraag ‘waarom?’ zit hem vooral in de ontwikkelingen die onze wereld momenteel doormaakt. Laten we wel zijn, toen de Muur viel in 1989 en we terecht kwamen in een ontspannen samenwerking met de vroegere landen van het Warschau-Pact leek oorlog verder weg dan ooit. Door het uit evenwicht raken van de verhoudingen slopen de westerse landen dichter tegen de grenzen van de vroegere Sovjet-Unie en in het Midden-Oosten waar de olie vaak een bron van onenigheid was geweest tussen het westen en oosten, waren de meeste landen min of meer in het kamp van de Verenigde Staten in te delen. De exorbitante rijkdom van de sjeiks en hun families waren een doorn in het oog van fundamentalisten die meenden dat rijkdom niet paste bij een leven als bedacht door hun god. Het onevenwicht werd steeds groter, kreeg een vervelende invulling op 9/11 en liet zien dat zelfs Amerika niet meer veilig was voor de armen van de barbaren. Net zo min als Rusland dat was, waar in Tsjechenie een oorlog werd uitgevochten die zijn weerga niet kende.

30773 - Fokker G1 X2 Scan10160Afghanistan, Irak, Tunesie, Syrie, Lybie, Egypte, en nog veel meer plaatsen maakten duidelijk dat er iets aan het bewegen was wat we vermoedelijk voorlopig niet meer onder controle zouden kunnen krijgen. Ook het nationalisme in Oekraine, Rusland en Turkije maken niet vrolijker. En als een van die spelers dan ook nog landjepik toepast of een verkeersvliegtuig uit de lucht haalt via allerlei schimmige lieden, is het een wereld waar je niet vrolijk van wordt. Juist niet als je beseft dat in ons land de defensieve kracht buitengewoon beperkt is geworden met dank aan achtereenvolgende kabinetten vol lieden die meenden of menen dat het allemaal zo’n vaart niet zal lopen. Net als in 1939. Ook toen dacht de Nederlandse regering dat met de heer Hitler wel zaken te doen zouden zijn, we waren immers neutraal en beschouwde de man als een ‘bevriend staatshoofd’. Op 10 mei 1940 wisten we beter, een paar dagen later hadden we ook door dat terreur in Duitse ogen inhield dat je een stad vol burgers kon plat bombarderen als dat zo uitkwam. Onze vliegtuigen waren toen inmiddels grotendeels vernield en onze soldaten door hun materieel heen.

10 mei 1940 - Nederlandse leger aan de GrebbelinieEn dat laatste was al niet zo veel want zowel uniformen als wapens bestonden uit spul dat in de 1e wereldoorlog al als ouderwets te boek stond. Wie dat niet wil geloven moet even gaan kijken in een van de musea in ons land waar een overzicht wordt gegeven van onze militaire geschiedenis. Op 10 mei 1940 werd duidelijk waarom we geen partij waren voor de Duitse hordes. En dat zal in de huidige tijd niet veel anders zijn als we niet opletten en ons teveel laten leiden door pacifistische gevoelens. De nieuwe vijanden van de democratie zijn niet veel beter dan de oude uit 1940. De doelstellingen vaak dezelfde, de methoden zelfs geavanceerder. Tijd voor een andere aanpak. Zal lastig zijn als je ziet welke partijen ons momenteel besturen. Maar die laden een grote verantwoordelijkheid op zich als ze nu weer op de handen blijven zitten en niets doen. Krijg je enorme spijt van, net als in mei 1940. Alleen komt spijt altijd achteraf en is het meestal veel te laat.