Zoals veel Nederlanders kom ook ik regelmatig voorbij in een of ander Hema-filiaal. Veelal omdat het even een leuk plekje is voor een bakkie of betaalbaar broodje, soms voor wat andere dingen die ze daar verkopen. Maar ooit was dit ook een vast adresje voor andere zaken die me bezighielden of houden. Want die Hema was in het verleden een winkel waar ze 1000 en 1 dingen verkochten en dat alles voor een relatief lage prijs. Prijs/kwaliteit best op orde, niks mis mee.
Maar tegenwoordig hoef je daar voor de echte koopjes echt niet meer naar binnen te stappen. En dat is het gevolg van de geschiedenis van deze in die jaren zo oer-Hollandse retailketen die ooit, een eeuw geleden, werd opgericht als Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam en diende als alternatief voor de relatief dure Bijenkorfwinkels van dezelfde oprichter en eigenaar. En die Hema was meteen een succes. Stond lang in de schaduw van de grotere zuster maar overvleugelde die door de jaren heen via meer filialen, grotere omzetten en stevige winsten. In een uiterst interessant boek, geschreven door onderzoeksjournalist Stevan Vermeulen wordt het verhaal van de Hema uitgebreid beschreven. Vooral de vele problemen met investeerders, wisselende managers, expansieplannen, wijzigingen in het assortiment, proefballonnen en zo meer komen uitgebreid aan bod. En, voor de liefhebber van dit soort boekwerken, zoals ik, puik beschreven.
Net een schelmenroman maar dan op bedrijfseconomisch gebied. Het boek geeft ook een geweldig inzicht rond hoe durfinvesteerders met vooral hun eigen belang als uitgangspunt, Hema opzadelden met vrijwel niet meer op te brengen rentelasten die het bedrijf eerder naar de afgrond dan naar een betere toekomst zouden duwen. Gelukkig is dat van die afgrond maar net voorkomen en nam Nederlandse investeerder Marcel Boekhorn de boel over. Hema gered en naar ik begreep juist nu in de belangstelling van de Jumbo-supermarktgroep. Nederlanders die snappen hoe een puur Nederlands bedrijf wil en moet functioneren. Echt Hema! En dit boek las ik met veel plezier en in een korte periode helemaal uit. (ISBN 978904463689 5) Een uitgave van Prometheus. Aanrader als je wilt weten waarom die Hema niet meer dezelfde winkel is als een eeuw geleden. En….precies in de zomer van dit nieuwe jaar bestaat de keten 100 jaar. Dat worden vast de nodige feestelijke aanbiedingen. En daar zijn wij Nederlanders gek op. (Beelden: Archief)
Wat was het leven soms simpel vroeger. Nou ja vroeger, een aantal jaren geleden. Steeg de rente was er economisch iets loos. Dat gold ook voor de grondstoffenprijzen. Doken investeerders in goud of zilver dan wist je dat er ergens een conflict kon uitbreken. Zo maakte ik ooit mee dat tijdens een receptie ter ere van het zilveren bedrijfsjubileum van mijn toenmalige chef, diverse hooggeplaatsten (..) spraken over de enorm gestegen olie- en textielprijzen op de wereldmarkten. Ze hadden zorg om dit ontwikkelingen. Immers, dat had effecten op de handel en wij zaten in een business waar die handel cruciaal was voor het voortbestaan. Het bleek een paar weken later te kloppen. De oorlog (ik weet niet eens meer welke) tussen Israël en de Arabische buren brak uit en die spanningen zorgden voor investeerders en aandelenhandelaren die nerveus werden van dat oorlogsgeweld. De olieprijs was heel lang een graadmeter voor onze economie. Hoge olieprijzen zorgen namelijk voor enorm hoge productprijzen omdat wij als consumenten maar nauwelijks snappen hoeveel invloed olie heeft op ons bestaan.
Immers, zonder olie geen chemie, en zonder chemie geen plastic, cosmetica, geen benzine, diesel of gas, geen kleding, geen…nou ja wat niet eigenlijk. Maar sinds een aantal jaren is die olieprijs buitengewoon laag. Van schaarste lijkt geen sprake, de oliepompen in de OPEC-landen en Rusland draaien op hoge toeren, de markt is verzadigd, daardoor geen prijsdruk omhoog maar omlaag. Voor de kust van Rotterdam en Scheveningen liggen tankers vol met dat spul te wachten op betere tijden. Want die oliebedrijven gokken soms op prijsverhogingen van enkele centen per vat olie om hun lading te laten lossen. Verdienen ze nog wat voor de aandeelhouders. Ook de rentevoet voor lenen of sparen bepaalde vroeger nog weleens onze welvaart. Maar banken kunnen nu bij de ECB voor o,o% geld lenen en zetten dat dan weg tegen minimale percentages in een van de crisis herstellende Eurozone. Het zorgt voor een flink stijgende economie die mensen aan het werk helpt en huizeneigenaren aan gunstige hypotheken.
Wie weet nog dat we ooit (1978) 12,9% betaalden voor onze leningen? En dat we voor spaargeld iets van 11% rente mochten verwachten en nog wat meer als we deposito’s vastlegden voor een bepaalde periode. Wat was dat allemaal simpel. En wat mopperden we allemaal op die rentes die we moesten betalen. Nu is dat mopperen verlegd naar de olieprijzen. Want ondanks die lage rentestanden betalen we aan de pompen nog steeds bespottelijk hoge literprijzen. Met dank aan de inhalige overheid die overal geld uithaalt om dat via een achterdeur weer terug te geven aan hen die het verdienen. Of om windmolens te subsidiëren die zonder dat geld helemaal niet zouden draaien. Kortom, het is allemaal ingewikkelder geworden. We kunnen niet meer zomaar wat aflezen uit prijsbewegingen. En dat is eigenlijk best link. Want zelfs een oorlog tussen de VS en Noord-Korea zien we daardoor niet aankomen. Lijkt me best een akelige gedachte….
Altijdmijnmening 