
Als tegenwicht voor al dat linkse gekakel en geschreeuw in de media zet ik deze maal maar eens een volgende verjaardag neer uit de sector waaraan ik toch een deel van mijn leven en interesse heb besteed. De Luchtvaart. En niet in de laatste plaats omdat het grootste vliegveld van ons land zich in mijn jeugd en nu nog steeds min of meer om de hoek van ons toenmalige en huidige woonadres bevond/vind. En we als kinderen al snel gewend waren aan overvliegende toestellen van KLM of later Martins Air Charter die met hun gebrom maakten dat je altijd even naar boven keek wanneer er weer eentje van/naar Schiphol voorbij vloog.

Dat oude Schiphol ooit aangelegd als militaire vliegweide aan de noordoostkant van de toen net droog gemalen Haarlemmermeer. Op de plek waar vroeger veel zeilschepen ten onder waren gegaan door de veelal heersende zuidwestenwinden in dit deel van ons land en dat oude meer. Het Scheepshol volgens de toenmalige terminologie werd zo Schiphol. Na de ELTA-tentoonstelling van een aantal jaren later richtte Albert Plesman de KLM op en die baseerde haar vroege vloot passagiers vervoerende ‘vliegmachines’ op dat toen nog drassige vliegveldje dat werd gehuurd van de militairen en de boeren er omheen.

Langzaam aan werd Schiphol een echt vliegveld en op het moment dat WO2 uitbrak had het al verharde platforms, start- en landingsbanen en onderhouds-hangaars. Veel daarvan werd door de Duitsers en later ook nog de geallieerden vernietigd. Maar na WO2 herbouwde men in rap tempo het Schiphol dat we later zo zagen groeien en vlogen al snel de eerste toestellen richting New York of Jakarta. De vliegtuigen groeiden, het luchtverkeer werd drukker en toen de eerste straalmachines verschenen werd wel duidelijk dat Schiphol in die toenmalige vorm zo niet kon blijven functioneren. Er moest worden uitgebreid, gemoderniseerd en ook het banenstelsel zou moeten groeien. In goed overleg tussen Den Haag, Amsterdam, de Gemeente Haarlemmermeer en zeker ook Aalsmeer en Amstelveen kwam men tot het Plan voor Schiphol uit 1963 dat leidde tot de opening van Schiphol-Centrum in mei 1967.

Dat werd het Schiphol zoals we dat nu kennen al was de groei er bepaald nog niet uit. Integendeel. Schiphol kon toen vrij lang de groei van die luchtvaart goed aan. Tot de komst van de Jumbojets als de Boeing 747, DC-10 en Lockheed 1011 waardoor de vertrek/aankomsthallen te klein bleken. Het vrachtvervoer nam ook enorm toe toen die moderne vliegtuigen ook in staat waren om containers te vervoeren en de grote passagiersvliegtuigen zo maar 25 ton vracht als extra last konden torsen. Een vijfde baan bleek nodig om al het verkeer af te handelen. Intussen zijn ook alle omliggende gemeenten enorm uitgebreid, met dank aan de vele werkgelegenheid die het vliegveld te bieden heeft.

De politiek kijkt tegenwoordig wel wat kritisch naar die groei. Men zou het liefst de hele sector stop zetten om enkele tientallen beroepsklagers tegemoet te komen die voor 100% na 1967 rondom Schiphol kwamen wonen. Daarbij komen nogal eens argumenten voorbij over uitstoot van die vliegtuigen. Is feitelijk in ons land 2% van het geheel. Vergelijk dat eens met 11% voor ons aller huishoudens….of 17% voor industriele activiteiten. Hoe dan ook, Schiphol is jarig en verdient gewoon een fijne verjaardag. Zonder bedreigingen. Want het stoppen van de sector leidt tot gigantisch verlies aan banen op en rond de luchthaven. En als dat eenmaal een feit is komt het nooit meer goed. Van verloedering, illegaliteit en armoede wordt niemand vrolijker. Van vliegende vliegtuigen wel. En dat geldt zeker voor mij….En dus…van harte proficiat Schiphol en alle daar actieven. Graag nog eens een dikke eeuw in voorspoed toegewenst. (Beelden: archief)









Het zal er vast mee van doen hebben dat ik mijn leven lang in de buurt heb gewoond, maar Schiphol was en is een vast onderdeel in mijn leven. Het dit jaar precies 100 jaar bestaande vliegveld startte ooit in 1916 als een ‘vliegweide’ waar de eerste pioniers in ons land zich de lucht in waagden met hun fragiele bouwsels die deels afkomstig waren uit oorlogsbuit. Nederland was in dat jaar niet betrokken bij de Eerste Wereldoorlog die toen in de landen om ons heen woedde, maar onze strijdmacht wilde wel op moderne wijze (..) meedoen met de ontwikkelingen. Soms werd ons dat aangedragen via in ons land neergekomen vliegers wiens vliegende kratten snel door de Nederlandse soldaten werden opgelapt en ingezet voor eigen gebruik. De vliegweide Schiphol was dan ook een militaire basis. Paar loodsen, drassig grasveld en vliegen maar.
Overigens dankt Schiphol haar naam aan de vele schepen die in deze hoek van de Haarlemmermeerpolder ten onder waren gegaan toen die polder nog een enorm meer was. De heersende winden zorgden voor veel onheil en ellende en deze hoek van het meer kreeg al snel de naam ‘Scheepshol’. De verbastering naar de latere naam voor het vliegveld is een logische. Pas toen Plesman met zijn KLM op Schiphol neerstreek en de eerste luchtlijnen startten kreeg Schiphol enige naam en allure. Overigens wilde Plesman het liefst op een andere plek een groter vliegveld, maar door steun en enthousiasme van de Amsterdamse bestuurders bleef Schiphol waar het was en groeide het uit tot wat het nu is.
Het is een enorme oppervlakte geworden die in niets meer lijkt op dat oude vliegveld dat tot 1967 dienst deed maar al snel veel te klein was geworden voor de toenmalige vliegtuigen en stromen passagiers. Schiphol werd Schiphol-Centrum en Schiphol Centrum veranderde zodanig dat men nu van Schiphol City spreekt. Het vliegveld is een 24-uursbedrijf geworden, met winkels, treinstation, busverbindingen naar vele uithoeken en dagelijks luchtlijnen naar de meeste uithoeken van onze planeet. Overstappunt voor heel veel passagiers die de faciliteiten waarderen en de strakke organisatie die men op Schiphol al zo lang koestert en aanbiedt. Niet voor niets wordt het vliegveld internationaal gewaardeerd, al zakken we (..) wel steeds verder weg. De bouwactiviteiten met bijpassend ongemak laten hun sporen na. En de concurrentie slaapt niet. Schiphol is ook druk geworden, heel druk.
Er moet verlichting komen van die druk. Dat zocht en vond men op Lelystad Airport waar over niet al te lange tijd vakantievluchten zullen gaan en komen. Waardoor op Schiphol zelf ruimte ontstaat voor vluchten met nog apartere bestemmingen als uitgangspunt. Het vliegveld bouwt hiertoe een nieuwe terminal, het oude vrachtgebouw en kantoorflat, waar ik zelf nog eens 12 jaar werkte, wordt afgebroken, nieuwe platforms aangelegd. Schiphol groeit en bloeit. En dat tegen de stromen in die zowel in het weer en de politiek altijd over het vliegveld zijn heengetrokken. Ondenkbaar om Schiphol op te heffen of te verplaatsen. Tientallen miljarden Euro’s voor nodig, en 200.000 banen op de tocht. Nee, beter om in de omgeving aanpassingen te doen. Niet te dichtbij bouwen en zo meer. Maar ook dat is de afgelopen 100 jaar weinig veranderd. 100 jaar Schiphol. Het wordt gevierd. Diverse exposities (net een geopend in Hoofddorp, v.a. September a.s. in Amsterdam Museum) een paar boekwerken, en dit blog. Schiphol verdient het. En ik ben blij dat ik heel wat jaren heb liggen op en rond die trots makende nationale luchthaven.