Appel en een ei politiek

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Begin deze eeuw luisterde ik nog eens naar de toenmalige topman van KLM tijdens een persconferentie over de jaarcijfers in het jaar daarvoor. KLM stond er in die jaren goed voor, men maakte winst en de financiele reserves waren stevig. Slechts een paar jaar later werd KLM overgenomen door Air France. Voor een appel en een ei verkocht. En dat was geen goed nieuws voor ons land. Immers, die Fransen deden het voorkomen alsof we er ‘samen’ beter van zouden worden, maar zoals verwacht kregen de Fransen al snel de touwtjes in handen en begon de ontmanteling van haar grootste concurrent. Martinair moest als eerste stoppen. Op een enkel vliegtuig na is de vloot verkocht en zijn veel mensen ontslagen. Parijs wilde ook de zo geroemde spaarreserves graag in handen krijgen toen bleek dat men daar in Parijs de verliezen maar niet onder controle kreeg. Franse vakbonden zitten bijvoorbeeld iets anders in elkaar dan de onze en zijn bereid een bedrijf te kraken als ze hun zin niet krijgen. De gevolgen zijn dat aan beide kanten van de fusie-onderneming flink moest worden bespaard. Zoveel zelfs dat veel mensen hun baan verloren. Hun zekerheid ook. Bij KLM traditioneel een groot goed.

DC3 PH ASR KLM 1555523_10151880888950773_637604716_nMaar ja, niets meer te vertellen in eigen huis. De belangen in andere dochterbedrijven werden aangetast of verkocht. Een paar dochterbedrijven als VLM kochten zichzelf vrij, anderen gingen failliet of werden opgedoekt. Air France-KLM zoals het bedrijf nu al enige tijd heet probeert nu ook om het succesvolle Transavia los te weken van KLM en dan in Franse handen te laten verder gaan. Ongekend wat er allemaal plaatsvindt, maar ja, het is ook gedaan met instemming van de Nederlandse regering, die indertijd op zijn zachtst gesteld heeft zitten slapen. Die overname had met veel meer garanties gepaard hebben moeten gaan, maar ja, dat zat er niet in. De VVD vond indertijd vrijheid van ondernemen heel belangrijk en de aandelen KLM die de Staat in handen had brachten goed geld op. Controles liet men achterwege. Net als eerder al bij Fokker en de schade die dat opleverde dreunt nu nog na in de technologiesector van ons land en het technisch onderwijs. Regeringen zijn vaak niet goed in staat om de bedrijfsvoering van ondernemingen goed in te schatten en van marketing heeft men uberhaupt geen kaas gegeten. Dan krijg je dit resultaat.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Onlangs verscheen een artikel in een toonaangevend magazine waarin werd gekeken wat er zou gebeuren als de Fransen KLM echt zouden uitknijpen als een citroen. De gevolgen voor inkrimping vloot en netwerk op alleen al de luchthaven Schiphol zouden catastrofaal zijn en opnieuw duizenden banen kosten. Ervaringscijfers uit Zurich (waar Swissair ooit failliet ging) en Brussel (Sabena) laten zien dat alleen al de luchtreiziger de vele miljoen die het staken van een airline als KLM, alsnog moet opbrengen via veel hogere ticketprijzen. Los van de effecten op de rol van een groot vliegveld als Schiphol in de samenleving. Gesproken wordt over verliezen aan inkomen van 650 miljoen tot 1 miljard per jaar. Dat wordt niet even opgebracht door alternatieven. Kortom, er is voor onze Haagse slaapkoppen werk aan de winkel. Aandelen veilig stellen, KLM weer los weken bij die Fransen en het Nederlandse ondernemerschap veilig stellen. Want we praten nu over 250.000 banen. Dat is tien keer zoveel als er na het faillissement van Fokker (met dank aan D66 Minister Wijers) verloren zijn gegaan. En voor de goede orde, KLM is de oudste luchtvaartmaatschappij ter wereld. Is ook iets waard toch?

Open grenzen…

212611 - Fokker F-XVIII KLM with crew Scan10032Het liberaliseren van een samenleving als de onze kent meer nadelen dan alleen een bijna onbetaalbare zorgsector, het vrijwel niet meer functioneren van het openbaar vervoer door mismanagement en schandalen of het open stellen van alle sociale voorzieningen voor hen die hun geluk hier komen beproeven. Het heeft ook gevolgen voor van oudsher bekende en hoog gewaardeerde bedrijven. Toen ik nog  een jonkie was en mijn spaarzame vrije tijd vaak op Schiphol door bracht om daar te kijken naar de vliegtuigen, was de KLM een grootheid om rekening mee te houden. KLM was door oprichter en grote baas Plesman al voor de oorlog een naam geweest die wereldwijd een grote faam opbouwde. Bedenk je maar eens dat ‘even’ naar Indie vliegen in een Fokker verkeersvliegtuigje dat gemaakt was van hout en linnen, bepaald met afgunst werd bekeken door de toenmalige concurrentie. Alleen het Amerikaanse Pan American en het Britse Imperial Airways kenden soortgelijke routes en avonturen.

30271 - Douglas DC-7C PH-DSL KLM old.c.s. Scan10217Na de oorlog was de slimme Plesman er in geslaagd om in de VS grotere DC-4 vliegtuigen los te peuteren en een reeks DC-3’s die veelal afkomstig waren uit Amerikaanse legervoorraden. De lage afstanden die KLM daarmee begon te vliegen zorgden voor een basis die zijn effecten later niet zouden missen. KLM werd een grootheid en de maatschappij vervoerde heel slim passagiers via Schiphol naar andere bestemmingen. Boven verwachting veel als je bekijkt hoe klein ons landje eigenlijk is en hoe groot die KLM indertijd was. En altijd de nieuwste vliegtuigen in de vloot. Uiteindelijk werd de KLM een jaar of wat geleden min of meer verkwanseld aan de Fransen. Voor een relatief prikkie een geweldig bedrijf laten fuseren met een log Frans monster dat zelden winst wist te maken. KLM met een grote spaarreserve, de Fransen met een lege kas. Tot nu toe gaat het redelijk al worden de Fransen steeds meer de baas in het blauwe huis.

214030 - Boeing 747 - tegenlichtopname in air Scan10110Dat kostte Martinair de kop. De Fransen wilden af van de concurrentie die haar eigen dochter haar bezorgde. Transavia veranderde van structuur, groeide wel, maar werd een low-budgetmaatschappij, wat oprichter John Block zo vast niet had bedacht. De vrachtdivisie van de KLM wordt ook ontmanteld.  En door die wonderlijke fusie reageert KLM ook niet echt vlot meer op de veranderingen die door de open grenzen op haar af komen. De maatschappijen in het Midden Oosten die met een vloot van vele honderden vliegtuigen en een aantal hypermoderne vliegvelden de concurrentie met de gevestigde orde aangaan. Dat geldt ook voor de budgetvliegers als Ryanair, EasyJet, Vuelling, Whizz-Air, etc. Allemaal ook op Schiphol vliegend, geen grens gesteld. En de KLM als grote concurrent ziende. Daar moet bespaard, die goedkope maatschappijen breiden uit. Spelen geen tweede maar eerste viool. Intussen zit KLM met handen en voeten vast aan een Frans moederbedrijf dat nauwelijks beweegt, geen inventiviteit kent en draait het ook op voor de verliezen die daar worden gemaakt. Na de rode Martinair-uniformen verdwijnen nu ook hele groepen blauwe. Besparingen zijn nodig. Je vraagt je af waarom. Kapitaalvernietiging lijkt mij. Maar ja, dat zie je wel meer met die open grenzen. We zullen hopen dat we met de KLM haar eeuwfeest nog kunnen vieren. Zou mijn gevoel van trots strelen. Grenzeloos!

De eerste keer de lucht in….

217624 - EHTX - 160587 - Dove G-AVVF - parked Scan10347Heel lang geleden, ik was nog maar net aan mijn eerste meningblog begonnen, schreef ik iets op vanuit mijn jeugd. Over die eerste keer dat ik echt vloog. Het was me een ervaring van jewelste voor een ventje dat toen net 14 jaar oud was geworden. En dat beschreef ik toen, heel wat jaren geleden alweer, voor de weinige lezers van mijn nieuwe blog op. Ik vind het nu wel aardig om weer eens wat van die eerste ervaringen neer te pennen in de hoop dat ook de lezers zich niet onbetuigd laten en eens willen melden wat hun relevante eerste keer was in dit kader. Terug naar de zomer van 1963. Mijn toenmalige jeugdvriend Hans met wie ik de passie voor vliegtuigen ongekend diepgaand deelde, had ontdekt dat als je abonnee werd van het luchtvaartblad Cockpit (hoofdredactie Hugo Hooftman), niet alleen een geweldige bron aan informatie per post kreeg thuisgestuurd, maar ook korting kreeg op een rondvlucht boven Amsterdam. En die korting tikte voor ons, jongelui met een bescheiden inkomen, best aan. Naar ik meen betaalde je dan in plaats van 12,50 (fl) negen gulden. En dat konden we als jongelui met wat trekken en duwen net bij elkaar schrapen.

Oud Schiphol in tje 60-s - 211520In die zomerse maand van dat jaar 1963 togen we per fiets naar Schiphol dat toen nog aan de Ringvaart gelegen was, en richting het kleine zijplatform waar een minikantoortje gevestigd was van het toen nog buitengewoon bescheiden Martin’s Air Charter. Dat was een nieuwe chartermaatschappij die naast die rondvluchten ook vakantievluchten maakte naar het zuiden van Europa. Dat deed men met een gemengde vloot van oude Dakota’s en een DC-4. Maar die rondvluchten werden gedaan in een De Havilland Dove. Een negenzits vliegtuigje met twee motoren dat af en aan vloog met lieden die net als wij een blik wilden werpen vanaf een paar honderd meter hoogte op Amsterdam. Hoe gek ik ook was op al die vliegtuigen waar ik dagen naar kon kijken, er in stappen was best een heftige ervaring. Toen de kist gevuld was startte de piloot (open cockpitdeur, je zag alles wat hij deed van nabij) de beide motoren en grommend en ploffend reden we naar de startbaan.

214006 - crossing 06-24 on 081181 Scan10089De motoren werden voor de start nog even op vermogen getest en dat was al een hele ervaring. Maar de start en het loskomen natuurlijk van een heel andere orde. Langzaam vloog de Dove een linkerbocht en draaide richting Amsterdam. Via Amstelveen naar Amsterdam-Zuid, onze woonstek. We zagen de huizen waar we woonden, de garage die ons leven deels bepaalde, de plek waar mijn leasevader aan de slag was (hij had geen idee dat ik over hem heen vloog) en dan ineens de Dam, het Centraal Station. De rondvlucht werd gevlogen in een soort achtvorm, en dus werd de middelste lus daar gemaakt en draaide de Dove al weer richting Schiphol. Het landen over de stad richting het naast het platform gelegen baantje was een ervaring op zich. Je kwam over het Olympisch Stadion, het Amsterdamse Bos, de Ringvaart en dan ineens was daar weer het beton van Schiphol. Na net 20 minuten was het avontuur afgelopen. Trillend van emotie stapten we uit. Bleven nog even tegen het hek staan kijken naar die kist die ons een ervaring voor het leven had bezorgd. En wist ik ook dat ik buitengewoon verslaafd was aan vliegtuigen en het vliegen zelf. Vreemd genoeg was mijn tweede vlucht met diezelfde Dove een maar maanden later van een heel andere orde, maar dat versterkte wel het gevoel. Maar die eerst keer prevaleerde. En doet dat nog steeds. Vandaar dat ik het verhaal nog maar eens omhoog heb gehaald. En jij? Beste lezer(es)? Welke eerste vlucht kan jij je herinneren? Ben benieuwd!