Schrijvers…

Schrijvers…

O wat was het dedain soms groot bij al die schrijvers van net na WO2. Grote namen als Harry M, Van t Reve, of noem maar op.

Mensen die zich door hun vaak overschatte talent (..) verheven voelden boven het niveau van hun eigen lezers en zich graag beroepend op een zekere uitzonderingspositie omdat zij in staat waren een verhaal van a tot z uit te denken en op papier te zetten. Uitgeverijen verstevigden dat beeld. Goede schrijvers kregen op voorhand een stuk inkomen om zo te zorgen dat men niet in pure armoede alle verhalen moest neerzetten. Maar zij die succesvol waren deden toch goede zaken en waren in staat om zonder vakken te hoeven vullen bij de lokale supermarkt het leven door te komen. Maar velen werden geroepen, weinigen uitverkoren. De uitverkorenen, of zij die meenden dat zij daartoe behoorden, hielden ook bijeenkomsten waar zij ‘onder ons’ konden genieten van het op het schild tillen door critici en uitgevers.

Het bekende Boekenbal een voorbeeld van wat ik daarmee bedoel. De elitaire samenkomst van hen die toch op ander niveau over de wereld dachten dan zij die gewoon keihard werkten voor de kost. De grote namen verdwenen een voor een. Zelfs literaire beroemd- of bekendheid maakte niet dat de dood aan hen voorbij ging en zo werd het rustig op de trappen van de Stadsschouwburg aan het Leidscheplein. De nieuwe lichtingen schrijvers en schrijfsters namen hun plekken in. Heel anders geschoold, veelal vooral geluk gehad dat hun eerste boekje werd uitverkoren uitgegeven te worden. Maar ook hier was de spoeling dun. De lezers kozen veel vaker meer voor lichter werk, de nieuwe generaties nauwelijks verder komend dan een stripboek, sommigen daarvan vonden of vinden zelfs dat nog te hoog gegrepen.

De boekenbranche in nood, veel goede winkels gesloten bij gebrek aan klandizie. Verdween het dedain daarmee? Nee! Men denkt in sommige kringen nog steeds dat het talent om te kunnen schrijven een van God gegeven iets is. En dan moet je ook als zodanig worden behandeld. Veel tv-optredens van auteurs laten zien hoe men naar de wereld kijkt. Veelal met een links-kritische blik, sommige schrijvers met een stevige emigratie-achtergrond en de Nederlandse taal nauwelijks meester, maar wel aangehoord alsof ze door diezelfde God van dat talent zijn gezonden. Maar neem van mij aan dat veel van die schrijvers matig verkopen. Iemand die een aardige thriller schrijft komt een stuk verder en de alom verguisde doktersromans zijn de snellopers waarop veel uitgeverijen domweg draaien. Een goed verhaal altijd fijner lezen dan een ingewikkeld zwartgallig geheel. Vijftig tinten grijs zorgt voor veel belangstelling, zelfs in ons taalgebied, ook al is het verhaal flinterdun. De dame die dat schreef werd er aardig rijk door.

Zelfde geldt voor die dame die ‘De Zeven zussen’ uitschreef. Helaas onlangs overleden, maar wat een omzet draaide de uitgever bij deze boeken. Vooral vrouwen helemaal meegezogen in de verhaallijnen. Maar o wee, wat gaat het allemaal snel en relatief. Bij de Kringlopers in ons land ligt al dat gedrukte proza. Voor een prikkie. Soms gaan ze per kilo de deur uit. Boeken behouden hun waarde maar nauwelijks. De oude bekende Nederlandse schrijvers vaak nog bij ramsj-winkels te vinden. Maar de jongste generaties hebben geen idee meer wie dat zijn. En dat zegt veel over onze cultuur. Lezen is uit, schrijvers niet meer bekend, veel uitgeverijen verdwenen en het Boekenbal vooral een zuipfeest voor mensen die graag gezien willen worden. Kortom, alles is relatief. Ook het beroemde auteurschap. Al blijft die Bijbel natuurlijk wel een aardig werkje dat het nog steeds goed doet. Het best verkopende boekwerk uit de geschiedenis. Maar zou een van de hoofdrolspelers zich verwaardigen bij het Boekenbal een vaste plek te claimen op de trappen van dat theater?? Vast niet. En dat is misschien wel een wijze les. Alles is relatief, roem ook.

Kerstsfeer

OLYMPUS DIGITAL CAMERAAnders dan in mijn jeugd het geval was vieren we tegenwoordig in ons land zowel Sinterklaas’ verjaardag en meteen ook het feest van het licht, oftewel Kerstmis. Dat doen we door middel van vele cadeautjes, etentjes en vooral samenzijn met familie en/of vrienden. Dat was vroeger echt compleet anders. Althans in onze Mokumse katholieke omgeving. Sinterklaas was een festijn, nou ja, als je het leuk vond om nieuw sokken en ondergoed te krijgen als cadeautje, maar rond de Kerst was het echt meer het vieren van de geboorte van het Christuskind. Dat deed je ook op de lagere school al. Daar werd elk jaar opnieuw met dia’s en een ‘toonband’ het verhaal van die geboorte verteld. En dan deelden de katholieke broeders warme chocolademelk uit en een koekje. Natuurlijk werd je elk jaar geacht iets creatiefs te doen met dat Kerstverhaal. Of het nu was in de vorm van een tekening, een verhaal of iets wat je met je handen in elkaar had gekleid en dan was gebakken in het handarbeidlokaal. Omdat ik niet zo was van het tekenen en kleien deed ik het vaak in een verhaalvorm.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAEn dat opstel moest je dan voordragen als de leerkracht van dat jaar er iets in zag. Dat ging bij mij altijd goed, tot die ene keer dat ik mijn fantasie wel heel erg de eigen gang liet gaan en de Romeinen samen met de Farizeers op voorhand al de komst naar Bethlehem van Jozes en Maria liet voorkomen en hen deed uitwijken naar een ander land waar geen herders woonden. Daardoor werd dat kindeke Jezus niet gevonden door de wijzen uit het oosten en leek het lastig om deze baby te zien als het kind van god. Was dat al een eerste uiting van twijfel? Was het de eerste breuk met het katholieke verleden? Met een atheist als stiefvader in huis was het geen wonder denk ik. In ieder geval weet ik wel dat de leerkrachten het verhaal niet voorleeswaardig achtten en ik gek genoeg daarna veel lagere cijfers kreeg voor mijn artistieke gaven dan voorheen gebruikelijk.

Toch was het thuis wel altijd gezellig met die dagen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAEr stond meestal een boom in de woonkamer en er waren wat extra kerstkransjes of een stukje vlees. Het mocht wat kosten. Maar wat een wereld van verschil met tegenwoordig. Als we de miljard omzet niet halen zijn de winkeliers teleurgesteld, als we ons alle dagen rond de kerst niet de balg vol kunnen eten is het niet geslaagd allemaal. Terwijl het toch gaat om iets anders, om het feest van het licht. Daarom al die bomen, die dorpjes en die sfeer. Vanaf de 25e gaan de dagen weer wat lengen. En laten we wel zijn dat op zich is al een feestje waard toch?