Schrijvers…

Schrijvers…

O wat was het dedain soms groot bij al die schrijvers van net na WO2. Grote namen als Harry M, Van t Reve, of noem maar op.

Mensen die zich door hun vaak overschatte talent (..) verheven voelden boven het niveau van hun eigen lezers en zich graag beroepend op een zekere uitzonderingspositie omdat zij in staat waren een verhaal van a tot z uit te denken en op papier te zetten. Uitgeverijen verstevigden dat beeld. Goede schrijvers kregen op voorhand een stuk inkomen om zo te zorgen dat men niet in pure armoede alle verhalen moest neerzetten. Maar zij die succesvol waren deden toch goede zaken en waren in staat om zonder vakken te hoeven vullen bij de lokale supermarkt het leven door te komen. Maar velen werden geroepen, weinigen uitverkoren. De uitverkorenen, of zij die meenden dat zij daartoe behoorden, hielden ook bijeenkomsten waar zij ‘onder ons’ konden genieten van het op het schild tillen door critici en uitgevers.

Het bekende Boekenbal een voorbeeld van wat ik daarmee bedoel. De elitaire samenkomst van hen die toch op ander niveau over de wereld dachten dan zij die gewoon keihard werkten voor de kost. De grote namen verdwenen een voor een. Zelfs literaire beroemd- of bekendheid maakte niet dat de dood aan hen voorbij ging en zo werd het rustig op de trappen van de Stadsschouwburg aan het Leidscheplein. De nieuwe lichtingen schrijvers en schrijfsters namen hun plekken in. Heel anders geschoold, veelal vooral geluk gehad dat hun eerste boekje werd uitverkoren uitgegeven te worden. Maar ook hier was de spoeling dun. De lezers kozen veel vaker meer voor lichter werk, de nieuwe generaties nauwelijks verder komend dan een stripboek, sommigen daarvan vonden of vinden zelfs dat nog te hoog gegrepen.

De boekenbranche in nood, veel goede winkels gesloten bij gebrek aan klandizie. Verdween het dedain daarmee? Nee! Men denkt in sommige kringen nog steeds dat het talent om te kunnen schrijven een van God gegeven iets is. En dan moet je ook als zodanig worden behandeld. Veel tv-optredens van auteurs laten zien hoe men naar de wereld kijkt. Veelal met een links-kritische blik, sommige schrijvers met een stevige emigratie-achtergrond en de Nederlandse taal nauwelijks meester, maar wel aangehoord alsof ze door diezelfde God van dat talent zijn gezonden. Maar neem van mij aan dat veel van die schrijvers matig verkopen. Iemand die een aardige thriller schrijft komt een stuk verder en de alom verguisde doktersromans zijn de snellopers waarop veel uitgeverijen domweg draaien. Een goed verhaal altijd fijner lezen dan een ingewikkeld zwartgallig geheel. Vijftig tinten grijs zorgt voor veel belangstelling, zelfs in ons taalgebied, ook al is het verhaal flinterdun. De dame die dat schreef werd er aardig rijk door.

Zelfde geldt voor die dame die ‘De Zeven zussen’ uitschreef. Helaas onlangs overleden, maar wat een omzet draaide de uitgever bij deze boeken. Vooral vrouwen helemaal meegezogen in de verhaallijnen. Maar o wee, wat gaat het allemaal snel en relatief. Bij de Kringlopers in ons land ligt al dat gedrukte proza. Voor een prikkie. Soms gaan ze per kilo de deur uit. Boeken behouden hun waarde maar nauwelijks. De oude bekende Nederlandse schrijvers vaak nog bij ramsj-winkels te vinden. Maar de jongste generaties hebben geen idee meer wie dat zijn. En dat zegt veel over onze cultuur. Lezen is uit, schrijvers niet meer bekend, veel uitgeverijen verdwenen en het Boekenbal vooral een zuipfeest voor mensen die graag gezien willen worden. Kortom, alles is relatief. Ook het beroemde auteurschap. Al blijft die Bijbel natuurlijk wel een aardig werkje dat het nog steeds goed doet. Het best verkopende boekwerk uit de geschiedenis. Maar zou een van de hoofdrolspelers zich verwaardigen bij het Boekenbal een vaste plek te claimen op de trappen van dat theater?? Vast niet. En dat is misschien wel een wijze les. Alles is relatief, roem ook.

Gaat niets boven een echt boek….

OLYMPUS DIGITAL CAMERANatuurlijk, ik weet het wel, zit in de leeftijd, vandaar…… Maar of dat nu echt zo is? In ieder geval is het zo dat ik ontdek dat wel veel mensen van mijn generatie als ze al lezen dat toch het liefste doen in een echt boek. Gemaakt van papier, gebonden of gelijmd in een omslag die een mooie foto of zo laat zien en waarop je mag rekenen als je aan het lezen slaat. Dat er digitale varianten bestaan? Het zal zo zijn. De echte lezer wil een boek in zijn (of haar) handen voelen en soms wegdromen bij de inhoud. Successen als Scandinavische thrillers, het verhaal van 50 Tinten grijs of pakweg Saskia Noort zouden nooit zo groot zijn als er geen echte boeken zouden bestaan. Wij zijn er nog mee opgevoed. Net zoals met het fenomeen auto’s, het gebruik van vliegtuigen of enig fatsoen. Lezen was onderdeel van de ontwikkeling, het paste bij iemand die verder wilde komen in het leven. En het vulde aan wat je in het echte leven niet meemaakte. Wie niet weet wat ik daarmee bedoel moet toch maar eens kijken naar het succes van de boeketreeks of doktersromans. Worden gevreten en de schrijvers daarvan hebben vaak een tien tot honderd keer hogere omzet of inkomen dan de verder zo door de incrowd gevierde schrijvers die zichzelf altijd uitnodigen op het vaderlandse Boekenbal.

FRI-41045 - Vliegvelden in oorlogstijd HPIM1879_editedLiteratuur is geen garantie voor grote omzetten. Meestal beperkt zich dit tot de enkeling die mee kan in de maalstroom der gedachten van bepaalde auteurs. Rijmboeken (o sorry, proza) hebben het helemaal lastig. Omzetten van 500 boeken zijn dan al bijster groot. Dat een boek weinig waard is na aankoop bewijzen de enorme stapels die voor een prikkie te koop liggen bij de diverse kringloopwinkels. Als je een half jaar geduld hebt na uitkomen van een nieuw boek kan je daar vaak al terecht voor een slechts door de eerste eigenaar gelezen exemplaar. De echt bijzondere of specialistische boeken vindt je daar zelden of nooit. Ik kan bij bezoeken aan die winkels al snel zien welke reeksen boeken ooit enorm populair waren. Zeker op het gebied waar ik nog wel eens zoek kom je weinig relevants tegen, maar zie je wel enorme stapels boeken van Lecturama of enig andere reeks die ooit bij bosjes werden verkocht via abonnementen of zo meer.

FRI-411058 - De opperwazchtmeester Scan10314Maar leuk is ook om te zien hoeveel boekenlezers zich op die stapels storten om alsnog met de nodige aankoopjes voor weinig naar huis te kunnen. Vaak onder de verzuchting dat ‘ze al zoveel boeken hebben, maar toch…’. Ik herken er veel van. Zit altijd met stapels boeken om me heen. Lees voor het slapen gaan, of ‘s-morgens na het ontwaken. Lezen is heerlijk, en ik ben blij dat ik het ooit geleerd heb. Waarbij later taalonderwijs ook nog eens zorgde voor verbreding, want ook in het Engels of Duits pik ik nog wel eens een titeltje mee… Van mij mag het drukken en verkopen van boeken nog wel even doorgaan. Hoewel het aantal boekwinkels gestaag daalt, de omzet in aantallen boeken stijgt weer wat, en dat lijkt me prima nieuws. Sorry, ik stop er even mee, er ligt een leuk boek op me te wachten….