De Pijp…

Een Amsterdamse wijk die van chique buurt naar volkswijk werd omgevormd en nu weer op weg is een van de vele yuppenbuurten van mijn stad te worden is de Pijp. In het zuidelijk deel van de stad gelegen kent deze wijk een bewogen historie die deels ook is verbonden met de geschiedenis van de buurgemeenten Ouder- en Nieuwer-Amstel. En met de naamgevende Amstel die aan de oostelijke kant deze wijk vol verschillende culturen nog steeds tot grens dient. De Pijp was ooit wat beperkter van omvang dan hij nu bestuurlijk is verworden. Stadsbesturen en deelraden maakten dat sommige straten het ene moment in Oud-Zuid behoorden te liggen, dan weer toegevoegd werden aan de Pijp.

Hoe dan ook, ooit was het grondgebied waar de woonwijk van nu al ruim 150 jaar op te vinden is gelegen in buurgemeente Nieuwer-Amstel. Een gemeente die ooit zelfs het bestuurlijk beheer uitoefende over heel Amsterdam, maar dit terzijde. Dat Nieuwer-Amstel kende wat agrarische bebouwing, sloten, vaarten, maar ook op enig moment de nodige luxe buitens. En die werden vaak bewoond door wat welvarender Amsterdammers die de toen nog veelal stinkende stad met haar vol vuilnis en kadavers gestorte grachten ontvluchtten en hier buiten de Veste Amsterdam hun heil zochten. Grond kostte nog niet zo veel, en zo kochten veel van die lui een landgoed dat soms wel een kilometer of 2 lang en honderden meters breed was.

Daarop verkavelden ze dan stukjes grond ten behoeve van kleine ambachtslieden die daar dan weer een kleine nering van wisten te maken. De patronen van de latere straten werden bepaald door de zandpaden en sloten die in dat hele gebied de verbinding verzorgden tussen Amstel en Boerenwetering die weer tussen stad en Haarlemmermeer afwatering verzorgde. Toen de stad Amsterdam groeide, de nieuwe economie met haar havens en handel in de 19e eeuw deed de stad opbloeien als nooit eerder, trok dat ook mensen aan van heinde en verre. Vaak immigranten uit de provincie. Drentenaren, Friezen, Groningers. En die wilden uiteraard net als nu allemaal een huis.

De parallel met nu is daarbij extra opvallend. Het toenmalige stadsbestuur zag wel iets in de expansie van de stad naar het zuiden toe en liet haar oog vallen op het gebied waar juist die rijkere Amsterdammers bij de buren onderdak vonden. Maar doordat het die rijkeren intussen minder goed ging en het proletariaat het steeds beter had, werd de strijd tussen de buurgemeenten uiteindelijk gewonnen door Amsterdam. Verkoop en ruil van grond en goederen maakten het gebied beschikbaar voor bebouwing met ellenlange straten vol etage-woningen. Veelal gelijkvormig en in hoog tempo gebouwd. Molens die tot dan de boeren dienden of de polders droog hielden werden gesloopt. Wetering werd gracht, de Amstel ingedamd.

Waar het kon behield men de oude bebouwing met name langs het water overeind, maar de tussenliggende straten volgden het patroon van veel voor weinig. De smalle straten, de redelijk kleine etagewoningen, winkels, handel, alles werd ingebakken in de wijk die door die smalle straten al snel de bijnaam De Pijp verdiende. Ambachtslieden, mkb-ers, arbeiders. Katholiek en protestants door elkaar, een levendige wijk. Goede scholen verrezen, een giga-kerk van Cuypers, de St.Willibrordus buiten-de-Veste en een nieuwe brug over de Amstel die Zuid en het ook al uitgebouwde Amsterdam-Oost met elkaar zouden verbinden. Begin 20e eeuw was de wijk af en zette Amsterdam stappen richting het volgende project dat door Berlage op poten zou worden gezet, het chiquere Nieuw-Zuid.

De scheiding van de Pijp en de rest van Zuid kwam eerst te liggen bij de huidige Tolstraat, later bij de Jozef Israelskade. De huizen totaal verschillend van elkaar, de huren ook van een andere orde. Na de Tweede Wereldoorlog was De Pijp nog een eldorado voor de arbeidersklasse en middenstand. Maar na de jaren zestig raakte de boel er in verval. Panden werden slecht door matig onderhoud en uitwoning. Oorspronkelijke bewoners weggetrokken, immigratie deed zijn invloed gelden. Dit keer van mensen uit andere landen en culturen. Verpaupering werd in de jaren 70/80 eindelijk stevig aangepast. Vernieuwde huizenblokken, de winkeliers verdwenen, veel garagebedrijven vertrokken. De lange straten werden rustiger van aard. Horeca kwam er voor in de plaats. Jongelui kochten beschikbare etages en knapten die op. De wijk weer levendiger, zelfs een beetje neo-chique. Wie er nu loopt ziet de veranderingen. Een leuke wijk met oude invloeden, nooit bedacht door de bouwmeesters van toen, want deze huizen en straten werden nooit gebouwd voor de eeuwigheid. En dat was bij sommige panden ook te merken. Bekende namen van bedrijven verdwenen. De hoofdstraten nu vol coffeeshops (echte, geen hash..) uitheemse groentenwinkels en bloemisten. De lange zijstraten winkelloos. Maar voor jongeren toch een leuke wijk. Helaas, ook hier…peperduur. Beetje etage van 45m2 kost je tegenwoordig 3.5-5.5 ton in Euro’s. Net of je terugkijkt in de tijd. Maar wel een wijk die een bezoekje waard is als je in onze stad op bezoek bent. (Beelden: archief)

31 thoughts on “De Pijp…

  1. Het polderhuis in de Pijp is een mooie herinnering aan het verleden.
    De eigenaar bewoner heeft zijn woning volledig verduurzaamd en dus de energietransitie in deze woning volbracht. Ik vind dat een mooi voorbeeld waarin respect voor het verleden en optimisme voor de toekomst bij elkaar komen.

    De website is voor de geschiedenis en de investering voor de toekomst zeer informatief: https://www.polderhuis.org/

    Vriendelijke groet,

    Like

      • Met deze reactie laat je zien dat je het polderhuis en de bewoner niet kent. Bekijk de website, bezoek het polderhuis en ontmoet de bewoner zou ik zeggen.

        De prachtige geschiedenis van jouw geliefde stad komt je dan tegemoet.
        Waarbij ook te zien is dat de bewoner er alles heeft gedaan om deze geschiedenis te behouden.

        Dat je te pas en te onpas jouw aversie tegen een groene sekte moet vermelden is niet meer nodig. In alle uithoeken van het internet zijn jouw angsten bekend.

        Vriendelijke groet,

        Like

      • Angsten voor groenen?? Nee! Afkeer wel. Omdat men daar constant liegt en bedriegt, voorbij gaat aan wat er in de samenleving speelt en leeft. Ook in De Pijp is het nodige gaande. Mijn moeder woonde daar ooit, werd op enig moment (net als andere buren) geterroriseerd door islamitische jongelui die een oude kazerne toegewezen hadden gekregen als gebedsruimte. Klagen hielp niet! Linkszweeg! Net als in de Bijlmer. Links en vergroening…het is een evangelie. Bedoeld voor hen die het zich kunnen veroorloven wat dan weer dwars staat op wat vroeger links was. In die tijd was ik ook aanhanger. Sociaal beleid, mensen helpen die het slecht hadden. Uitvreterij bestrijden. Nu onder het mom van groen alles afdekken dat niet bevalt. De centrale stad laat zien hoe fout zulk bestuur is. Men vergroent ten koste van de vroegere achterban, maat de grote misdadigers lopen omdat dit stigmatiserend kan werken. De stad is een smeltkroes. Tuurlijk, maar mijn afkeer tegen eenzijdige berichtgeving zal altijd blijven zolang daar niets aan verandert. Maar angst? Man je kent me helemaal niet….

        Like

  2. Amsterdam ken ik zeker niet goed genoeg, de keren dát ik er was kreeg de stad me nooit” te pakken” in de zin van “daar moet ik écht een keer alles gaan zien”. Maar misschien weet ik dus echt niet wat ik mis.

    Like

  3. Angsten:
    In jouw reacties op mijn blogposts en mijn reacties op jouw blogposts herhalen zich een aantal zaken in mijn ogen.
    Dat wat jou niet zint heeft in jouw ogen 2 oorzaken:
    Elke islamiet is de oorzaak van al jouw tegenslagen in jouw leven en de oorzaak van elk Nederlands, Europees en/of Mondiaal probleem. Hierbij heb je een repeterend riedeltje
    Iedereen die er een andere mening op nahoudt is volgens jou een slaafse volgeling van Jesse Klaver en GroenLinks. Waarbij jij polcor als een scheldwoord gebruikt. Het politieke landschap dat jij schetst is bijzonder. Of je bent een slaafse volgeling van Jesse Klaver en GroenLinks en polcor of je behoort tot jouw politieke stroming.

    Je bent een perfecte geschiedschrijver op het gebied van jouw loopbaan en de daarbij behorende sectoren. De dagtochten, vakanties en horecabezoeken zijn zeer lezenswaardig. Zoals ook jouw verhalen en beschrijvingen van jouw geliefde Amsterdam. Maar elke verandering, vernieuwing in deze sectoren worden door jou angstig met een Stalinistisch ‘Njet’ afgewezen.

    De eerste 2 angsten zijn niet te overbruggen. Dialoog lijkt jouw vreemd en onbekend met andersdenkenden of gelovigen.
    De derde angst lijkt voor mij op een bang zijn voor de toekomst.

    Voor mij is ons digitaal contact waardevol en belangrijk. Ik wil eenieders mening en idee tot mij nemen. Het vormt mij! En het opent nieuwe perspectieven.
    Zoals ook jouw tegenstrijdige en afwijkende mening mij vormt.

    De verschillen van inzichten m.b.t. feiten blijven bizar. Maar prikkelen mij ook om verder te onderzoeken wat jou hiertoe drijft.
    Ik ben en blijf dus een trouwe lezer!

    Vriendelijke groet,

    Like

    • Hoe opvallend! Zelf de moraalridder uithangen maar nooit ingaan op vragen die lastig zijn. Een typische linkse reflex. Altijd maar afgeven op de moderne tijd, de evolutie, maar zelf een hang houden naar dat dorpse uit de geboortestreek en werken aan verandering van de grote stad in een kloon van het geboortedorp. Angst voor de islam? Ja! Na 9/11 vielen er 300.000 doden door islamitische terreur. Toch wel een stukje heftiger dan het doemscenario dat door links wordt voorgehouden over het ‘klimaat’. Met mij is altijd een dialoog te voeren, maar niet als je massa-immigratie en alles wat daar mee van doen heeft blijft verzwijgen of ontkennen. Mijn feitenkennis is groot, wellicht anders ingestoken dan de jouwe Rob, maar dat komt door de verschillen van inzicht die hun oorzaak hebben in (gebrek aan) ervaringen. Zo ben jij niet in de grote stad opgegroeid, woont aan een rafelrand daarvan en hebt een zonnebril op. We zijn het op veel punten heel erg eens, maar dat wens je niet te zien. En als je de schoolonderwijzer wilt uithangen naar mij toe heb je de verkeerde leerling gekozen hoor. En verder blijf ik van mening dat we het over de inhoud moeten hebben, daarover van mening kunnen verschillen uiteraard, maar dat als je het persoonlijk maakt voor discussies geen plek meer is. Graag of niet….

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.