Het einde der mastodonten…

Het einde der mastodonten…

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22_3.jpg

Onlangs verongelukte een van de weinige nog vliegende exemplaren van het type Antonov An-22 tijdens een testvlucht. Een uniek toestel ging daarmee verloren en jammer genoeg eindigde ook het leven van de 7-mans bemanning aan boord. De lezer zal wellicht denken: ‘na UND!?’ maar voor mij als luchtvaartkenner en enthousiast is dit best een triest verhaal. Al was het maar omdat dit type vliegtuig uniek is in zijn soort en gek genoeg ooit werd ontwikkeld bij Antonov in de Oekraine als transportvliegtuig voor de Sovjet krijgsmacht. Het verongelukte toestel was dan ook terug in dienst gekomen van de Russische luchtmacht en een der weinig An-22’s die men nog steeds benutte. Bij de Oekrainers was de An-22 ook in gebruik maar dan intussen voor het civiele bedrijf Antonov Air Transport.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22-ur-09307-gla-pik-150307.jpg

De machines van dit bedrijf kwamen ook nog wel eens naar het westen en waren dan altijd goed voor veel belangstelling uit de kring der liefhebbers zoals ik. Want die Antonov was in alles uniek. Het was het grootste turbo-prop aangedreven vliegtuig ter wereld, kon ladingen meenemen waar toenmalige westerse transportkisten grote moeite mee zouden hebben gehad. De enorme machine werd voortgestuwd door vier bijzonder krachtige turboprop-motoren van ieder 15.000Pk die elk contra-roterende propellers aandreven. Het geluid van die motoren is wel zodanig dat je deze kisten op grote afstand kon horen aankomen of weg vliegen. Typerende toon, die meteen herkenbaar is.

De huidige afbeelding heeft geen alternatieve tekst. De bestandsnaam is: antonov-an-22aer1.jpg

Dezelfde motoren drijven overigens ook de bommenwerpervloot van de Russen aan, en in het verleden was ook de toen reusachtige Tupolev Tu-114 passagiersmachine uitgerust met deze motoren. De Antonov was in staat tanks mee te sjouwen, autobussen, een locomotief, bedenk het. In civiele dienst was het een soort vliegende kustvaarder. Eigen hijsinstallaties en personeel zorgden voor het laden en lossen. Kijk je naar de machine dan weet je dat dit onmiskenbaar een Sovjet-ontwerp is uit de dagen van de Koude Oorlog. Alles oogt groot, log, maar het is een vormgeving die door praktische overwegingen is bepaald. En het functioneerde. Toch werden ook in de Sovjet-Unie op enig moment straalgedreven opvolgers ontwikkeld. Zoals de Il-76 of de Antonov 124. Langzaam aan nam het aantal nog vliegende An-22’s af. De Oekrainse exemplaren zijn voor zover bekend tijdens de Russische invasie van Oekraine vernietigd. Een barbaarse daad. De overgebleven Russische exemplaren nog de enige voorbeelden van een toestel uit een ander tijdperk. Volgens opgave is er na de crash van dat toestel onlangs, nog een tweetal An-22’s vliegwaardig. Gelukkig zijn er nog wel wat bewaard gebleven in musea. Maar dan hoor je niet dat typerende geluid van die sterke motoren. Gelukkig zijn daar nog wel beelden van. (Beelden: Archief)

Langzaam maar zeker…

Langzaam maar zeker…

Toen ik het in de beschrijving rond de meidagen van 1940 had over het karige van de uitrusting die onze krijgsmacht ten deel was gevallen vanuit de toenmalige overheid, deed ik dat in relatie tot de overmacht van de Duitsers. Maar ook daar was niet alles rozengeur en maneschijn. Had de Nazi-leiding vooral aandacht gehad voor aanvalswapens als bommenwerpers en tanks, fraaie uniformen en goede geweren en kanonnen, op het gebied van de luchttransportvloot liep men achter de feiten aan. De hele vloot vliegtuigen die o.a. bedoeld was voor haar paratroepen bestond uit zeer langzame maar zeker ook degelijke driemotorige Junkers Ju-52-3m machines waarvan de ontwikkeling al dateerde uit 1930.

Opvallend genoeg vlogen deze machines als verkeersvliegtuig maar ook als bommenwerper voor men er een parakist van maakte. Dat hield in dat je er naast de eigen bemanning nog 18 mensen in volle uitrusting mee kon afzetten boven vooraf bepaalde doelen. Met een maximale snelheid van net 240km/u was dit een erg langzaam toestel maar het kon wel opereren vanaf of naar vliegvelden met zeer beperkte voorzieningen.

Dat vond men bij de Luftwaffe van toen belangrijker dan snelheid. Een fatale vergissing. Toch werden er uiteindelijk 3.500 exemplaren van gebouwd. En die bleven in dienst tot het einde van WO2 bij de Duitsers maar nog wat langer bij de Britten, Fransen en Tsjechen die deels deze Junkers toestellen in licentie bleven bouwen. Bij de bevoorrading van Duitse troepen in winters Rusland speelden die ‘Tante Ju’s’ ook een belangrijke rol. Met ware heldenmoed vlogen de piloten er mee naar Stalingrad om daar goederen, munitie, voedsel en mensen te brengen voor de ingesloten troepen daar.

Men liet dan de motoren vaak lopen om te voorkomen dat ze zouden vastvriezen. Dus het was een betrouwbaar toestel. Maar die lage snelheid en een beperkt laadvermogen maakten ook duidelijk dat deze kisten vaak niet konden voldoen aan de aan de machine gestelde eisen. Met name bij de aanval op Nederland en Belgie in mei 1940 verloren de Duitsers veel Ju-52’s. De weerstand van de Nederlanders en Belgen was groter dan verwacht, daarbij gooiden de Britten nog wat bommen op al gelande Duitse transportkisten en die raakten zodanig beschadigd dat opstijgen er niet meer bij was. En zo verloren de Duitsers 200 van hun 400 ingezette Junkers transportkisten aan vijandelijke acties. 50% verlies was in die periode van de oorlog serieus. En lastig te vervangen. Ook al zette men civiele machines in om de verliezen aan te vullen, de kwetsbaarheid van de Junkers machines was wel duidelijk. Alleen bleef men er in Berlijn blind voor. En vlogen die oude machines aan het einde van de oorlog dus nog steeds in zware omstandigheden door. Opvallend was dat deze transportkisten een geribbelde romp kenden wat een zekere sterkte van de constructie beloofde. Junkers had dit voor de oorlog als specialiteit op al haar ontwerpen toegepast. Anders dan bij de Amerikaanse C-47 Dakota’s kwamen er maar heel weinig Junkers Ju-52’s na de oorlog in gebruik als civiel verkeersvliegtuig. En ook het aantal museale toestellen is beperkt. Toen een paar jaar terug een klassieker Ju-52 verongelukte trok men het bewijs van luchtwaardigheid in en staakte men de operaties met deze klassiekers. Maar in musea over de hele wereld zijn er wel nog wat te vinden. En dat is maar goed ook. Want je hoort te weten waar het goed en fout ging bij de toenmalige Duitse leiding op dit gebied. De plaatjes vertellen het verdere verhaal…… (Beelden: Archief/Yellowbird/LPAC)